POMORSCY NA STATKU!

Wszystko bowiem zaczęło się … lata temu. Pomysłodawcą rejsów był Maciej Płażyński. Jego idea jest wciąż kontynuowana, ku olbrzymiej uciesze najmłodszych.

 

W tym roku morską przygodę dla dzieci zorganizowali: Caritas Archidiecezji Gdańsk, Żegluga Gdańska, Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku oraz Poczta Polska.

 

Było głośno, kolorowo i … smacznie. Głośno, gdyż barwny korowód przeszedł ulicami Głównego Miasta, od Bazyliki Mariackiej na statek. Na początku szli bębniarze, a za nimi kilkaset uradowanych dzieci. A było kolorowo, bo mnóstwo czerwonych, żółtych i zielonych balonów zawisło na katamaranie Rubin. Było także smacznie i słodko, ponieważ dzieci otrzymały pyszne i świeże drożdżówki.

 

Dla wielu najmłodszych mieszkańców województwa pomorskiego  była to pierwsza podróż katamaranem po wodach Zatoki Gdańskiej. Z zapartym tchem z pokładu statku podziwiali mijane widoki. Poza widokami, były także gry, konkursy i zabawy. Kilkunastu wolontariuszy Caritas Archidiecezji Gdańskiej otoczyło dzieci swoją opieką. Zorganizowali dla nich różne quizy i zagadki. Nie zabrakło także pracowników WFOŚiGW w Gdańsku, którzy zabrali ze sobą Rodzinę Pomorskich. I było ich widać i słychać. Sympatyczni Pomorscy spoglądali na uczestników rejsu z plakatów, można było obejrzeć także filmy animowane z ich udziałem. Pomorscy sprawdzali, czy dzieci potrafią poprawnie segregować odpady, czy wiedzą jak poruszać się po rezerwatach, jakie funkcje pełnią torfowiska, a także dlaczego warto samochód zastąpić rowerem. Do naszego koła fortuny z zagadkami i atrakcyjnymi nagrodami ustawiała się chyba najdłuższa kolejka na statku! Cieszy fakt, że edukacja ekologiczna przekazywana w ciekawy sposób budzi takie zainteresowanie najmłodszych!

 

26. rejs Dnia Dziecka im. Macieja Płażyńskiego zakończył się na molo w Sopocie.

 

NOWA ODSŁONA KAMPANII OCHRONA RÓŻNORODNOŚCI BIOLOGICZNEJ

Bioróżnorodność to podstawowa cecha przyrody, która określa całe otaczające nas bogactwo. Obejmuje różnorodność ekosystemów, gatunków żywych organizmów i ich genów. Im bardziej zróżnicowane jest środowisko przyrodnicze, tym lepiej funkcjonuje, jest bardziej stabilne i odporne na zachodzące zmiany.

 

 

Utrata bioróżnorodności jest największym zagrożeniem dla prawidłowego funkcjonowania życia na Ziemi. Organizmy żywe wzajemnie na siebie oddziaływają. Są ze sobą połączone między innymi zależnościami pokarmowymi, dzięki którym zachodzi obieg materii i przepływ energii w przyrodzie. Rośliny zielone przeprowadzają proces fotosyntezy: z wody i dwutlenku węgla, pod wpływem światła, powstają proste związki organiczne, dlatego rośliny nazywamy producentami. Są też konsumenci: organizmy roślinożerne – konsumenci pierwszego rzędu, zwierzęta mięsożerne – konsumenci drugiego i trzeciego rzędu, a także organizmy, które rozkładają substancje organiczne – reducenci. Oprócz zależności pokarmowych organizmy może łączyć konkurencja o światło, pokarm, przestrzeń do życia, wodę, sole mineralne lub partnera.  Dwa gatunki mogą ściśle ze sobą współistnieć nie szkodząc sobie wzajemnie. Korzyści odnosi każda lub tylko jedna ze stron albo jedna z nich może pasożytować na drugiej – w tym wypadku jedna ze stron odnosi korzyści, a druga szkodę. Wszystkie organizmy, w procesie ewolucji przystosowały się do warunków, w których żyją. Zależności tworzą skomplikowaną sieć powiązań. Nigdy nie wiemy czy „wyjęcie” jednego elementu z tej układanki, nie zaburzy  funkcjonowania systemu, który „metodą prób i błędów” tworzył się przez bardzo długi czas. Nie wiemy też, jak zmiany zachodzące w środowisku wpłyną na człowieka, który jest główną przyczyną tego, że obecnie zmiany te zachodzą w zawrotnym tempie.

 

Do najważniejszych czynników powodujących spadek bioróżnorodności należą:

  • zanikanie siedlisk i korytarzy ekologicznych;
  • napływ obcych gatunków inwazyjnych;
  • zmiany klimatu;
  • zanieczyszczenie środowiska;
  • nadmierna eksploatacja zasobów żywych.

Utrata kolejnych gatunków, zmniejsza nasze szanse przetrwania. Współcześnie, według różnych ocen, wymiera od 5 000 do 50 000 gatunków roślin i zwierząt rocznie. Jest to 100-1000 razy więcej od naturalnego procesu wymierania bez wpływu cywilizacji ludzkiej! Musimy pamiętać, że giną gatunki duże i spektakularne jak ryś, tygrys, żyrafa lub wymarły już nosorożec czarny, ale również te małe, niepozorne, których być może nie zdążyliśmy jeszcze odkryć i nazwać. Jak wynika z raportu WWF „Living Planet Report 2016”, w latach 1970-2012 liczebność populacji kręgowców zmniejszyła się o 58%! Wyniki analiz  i  badań z ostatnich 40 lat, które dotyczyły owadów są dramatyczne. Prognozuje się, że jeśli człowiek nie zaprzestanie degradacji środowiska, to w ciągu kilku następnych dekad może wyginąć nawet 40% wszystkich gatunków owadów (źródło: Sánchez-Bayoa F., Wyckhuys K. A.G., 2019. Worldwide decline of the entomofauna: A review of its drivers. Biological Conservation 232, 8-27). Człowiek, zmieniając klimat, przekształcając środowisko naturalne, zmienia przestrzeń do życia i rozmnażania innym organizmom, które często nie potrafią bytować w nowych warunkach.

 

W wyniku działalności człowieka: budowy dróg, linii kolejowych, regulacji rzek, rabunkowej wycinki lasów, wprowadzenia hodowli przemysłowej i intensywnie nawożonych wielkoobszarowych monokultur, siedliska, które dawniej stanowiły ogromne przestrzenie, zostały podzielone i oddalone od siebie barierami. Konsekwencją jest zubożenie puli genowej populacji, co powoduje ryzyko jej wyginięcia.

 

Aby zapobiec utracie bioróżnorodności, podejmuje się działania w ramach czynnej ochrony, które mają na celu powstrzymać niekorzystne zmiany. Jedne z nich mają na celu przywrócenie siedliskom warunków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów, wspomaganie naturalnych procesów, które zostały zakłócone lub odbudowę populacji. Pozostałe – zapewnienie łączności pomiędzy podzielonymi fragmentami siedlisk poprzez utworzenie nowych lub połączenie przerwanych korytarzy ekologicznych. Zachowanie tej łączności powinno być zawsze rozpatrywane w trzech skalach przestrzennych:

  1. lokalnej (populacja gatunku),
  2. regionalnej (połączenia pomiędzy populacjami),
  3. kontynentalnej (cały obszar występowania gatunku).

 

Poważnym zagrożeniem dla bioróżnorodności są inwazyjne gatunki obce, które uciekły z upraw i hodowli, zostały przypadkowo zawleczone lub celowo wprowadzone do środowiska. Charakteryzuje je szybki wzrost oraz tempo rozmnażania. Dzięki tym cechom wygrywają konkurencyjną walkę o zasoby siedliska i w konsekwencji zajmują nisze rodzimych gatunków, ostatecznie je eliminują i przekształcają siedliska naturalne.

 

Brak świadomości w tym względzie skutkuje tym, że znudzeni posiadacze egzotycznych zwierząt lub powodowani dobrymi chęciami miłośnicy przyrody, wypuszczają do zbiorników obce gatunki inwazyjne, np. żółwia czerwonolicego czy raka sygnałowego.  Problemem są nie tylko zwierzęta. Należy znać najbardziej niebezpiecznych przedstawicieli obcych gatunków roślin i nie wprowadzać ich do naszych ogrodów. Z publikacji wydanej przez Zaborski Park Krajobrazowy: „Zamień nawłocie na malwy przy płocie” (dofinasowane przez WFOŚiGW w Gdańsku), dostępnej pod linkiem: https://pomorskieparki.pl/ebook/?file=/files/site-pzpk/download/564/ZPP-broszura-A4-Zamien-nawlocie.pdf można się dowiedzieć, które gatunki są zagrożeniem dla rodzimej przyrody oraz jakimi roślinami należy je zastąpić z pożytkiem dla środowiska naturalnego.

 

Spadek różnorodności biologicznej następuje również w wyniku nadmiernej eksploatacji zasobów organizmów np. w wyniku przełowienia stad ryb lub polowań.

 

Zanieczyszczenia wód, gleby i powietrza również mają wpływ na organizmy żywe. Reakcja na wszelkie przeobrażenia w środowisku jest różna, zależnie od gatunku. Począwszy od zmiany tempa wzrostu, reprodukcji, kończąc na wymieraniu tych najbardziej wrażliwych. Tu także można podjąć działania mające na celu zachowanie bioróżnorodności. Ograniczanie konsumpcji, inwestowanie w odnawialne źródła energii, eliminowanie nieszczelnych szamb, prawidłowa gospodarka odpadami, rezygnacja z plastiku, oszczędzanie wody, ograniczenie nawożenia i obsadzanie brzegów rzek i jezior drzewami i krzewami to także dbałość o różnorodność biologiczną.

 

DNI OTWARTE FUNDUSZY EUROPEJSKICH ZA NAMI!

Każda osoba, która przyjechała do nas rowerem, hulajnogą lub na rolkach otrzymała upominek. Namawiamy bowiem do tego, aby jak najczęściej zamiast samochodu wybierać ekologiczne środki transportu. Dla miłośników literatury przygotowaliśmy kącik bookcrossingu. Ciekawe książki można było przeczytać na miejscu lub zabrać ze sobą do domu. Jak zwykle, dużym zainteresowaniem cieszyło się koło fortuny. Dzięki tej grze edukacyjnej, nasi goście poszerzyli swoją wiedzę na temat transportu ekologicznego, zastosowania odnawialnych źródeł energii oraz związku naszych codziennych wyborów z jakością powietrza.

 

Osobom zainteresowanym złożeniem wniosku w ramach programu priorytetowego „Czyste Powietrze”, pracownicy WFOŚiGW w Gdańsku podpowiadali najkorzystniejsze rozwiązania oraz wyjaśniali wszelkie wątpliwości.

 

Nie zabrakło doradców energetycznych. Opowiadali o finansowaniu projektów energetycznych i ciekawych rozwiązaniach technicznych. Odpowiadali na pytania związane z dociepleniem budynków jednorodzinnych, montażem paneli fotowoltaicznych na obiektach należących do wspólnot mieszkaniowych, czy wymianą kotła węglowego na pompę ciepła.

 

Była także Rodzina Pomorskich! To bohaterowie kampanii prowadzonej przez pracowników Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Pomorscy namawiają do zmiany nawyków i wprowadzania w życie ekologicznych zasad. Uświadamiają, że nasze decyzje i zachowania mają wpływ na stan środowiska. Podczas Dni Otwartych można było wspólnie z Rodziną Pomorskich zagrać w grę planszową, ułożyć puzzle i rozwiązać test ekologiczny. Interesujemy się ekologią w kontekście życia domowego. Nigdy wcześniej tu nie byliśmy, jesteśmy po raz pierwszy i bardzo nam się podoba. Dużo dowiedzieliśmy się o ptakach, pani edukatorka bardzo ciekawie o nich opowiadała. Takie zajęcia powinny być prowadzone w szkołach. Taka wiedza to rewelacja – mówili państwo Jola i Darek. Wtórowała im pani Magdalena. Warto było tu przyjść! Oderwać się od komputera, telefonu. Dużo się dowiedziałam, na przykład o segregacji odpadów. Edukacja w formie zabawy to bardzo dobry pomysł. Popieram!

 

Pomorscy edukować będą przez najbliższe miesiące w różnych miejscowościach naszego regionu. Będzie można ich spotkać na festynach, piknikach i uroczystościach.

GDYBY DRZEWA NADAWAŁY SYGNAŁ WI FI? RZECZ O TYM CO DAJĄ NAM DRZEWA!

 

Wśród roślinności pokrywającej tereny miejskie i wiejskie szczególną rolę pełnią drzewa, które uważane są za jedne z najdoskonalszych tworów świata o skomplikowanej budowie, imponujących rozmiarach oraz historii sięgającej milionów lat. Nie dziwi, więc fakt, że od wieków fascynowały i wzbudzały szacunek ludzi. Przypisywano im dobroczynną, a niekiedy magiczną moc. Sadziliśmy je wokół naszych domów  oraz wzdłuż alei prowadzących do dworów. Dlaczego więc, pomimo wiedzy na temat znaczenia oraz roli drzew w ekosystemach, ogławiamy je skazując na powolne obumieranie lub wręcz wycinamy.

 

Drzewa „pracują” na rzecz człowieka, dostarczając mu wielu usług. Korzyści z ich obecności są niezauważalne gdyż, nie zastanawiamy się nad nimi czerpiąc zyski w postaci owoców, drewna, czy lekarstw. To tylko kropla w morzu potrzeb, którą zaspakajają drzewa. Wpływają też na proces tworzenia gleb, krążenia wody i substancji odżywczych w przyrodzie. Rośliny są samożywne – podczas procesu fotosyntezy, z wody i dwutlenku węgla tworzone są cukry proste oraz uwalniany jest tlen, umożliwiający życie na Ziemi. Jedna sześćdziesięcioletnia sosna produkuje w ciągu doby taką ilość tlenu jaką potrzebują do oddychania trzy dorosłe osoby. Jeden duży buk produkuje tyle tlenu, co tysiąc siedemset 10-letnich drzewek. Zastąpienie starego drzewa młodym nie jest równowartościowe dla przyrody, gdyż wartość drzewa wzrasta wraz z wiekiem. Lasy zaspokajają zapotrzebowania na tlen połowy ludzi i zwierząt na Ziemi, produkując rocznie około 26 miliardów ton tego pierwiastka.

 

Drzewa pełnią funkcje regulacyjne dla jakości powietrza. Liście działają jak filtry, umożliwiające neutralizacje zanieczyszczeń. Badania wskazują, że drzewa potrafią nawet do 75% ograniczyć zapylenie powietrza w mieście. Poprzez pochłanianie dwutlenku węgla uczestniczą w redukcji gazów cieplarnianych.

 

Drzewa nie tylko mają wpływ na jakość powietrza , ale również wody i gleby. Istotnym problemem są zanieczyszczenia spływające z pól, w szczególności nawozy, które przenikają do gleby i wód powierzchniowych, zaburzając równowagę ekosystemów jezior i stawów, a z rzekami docierają do morza. Najskuteczniejszym sposobem przeciwdziałania zanieczyszczeniom przedostającym się do zbiorników wodnych poprzez spływ powierzchniowy jest sadzenie pasów zadrzewień i zakrzaczeń  na granicach pól i wzdłuż linii brzegowej rzek i jezior. Podobnie na terenach zurbanizowanych lub przemysłowych, drzewa  za pomocą systemów korzeniowych pobierają z gleby i deaktywują związki metali ciężkich. Drzewa regulują procesy erozyjne gleb oraz wpływają na stosunki hydrologiczne  poprzez  hamowanie odpływu wód opadowych, wzrost zdolności retencyjnych, jak również poprawę jakości wód gruntowych. Korzenie stabilizują spływy wód podczas gwałtownych opadów i spowalniają tempo wiosennych roztopów, ograniczając tym samym ryzyko powodzi.

 

Nie wolno zapominać, że drzewa to część ekosystemu, która jest miejscem narodzin i życia zróżnicowanej grupy organizmów. Zadrzewienia są przejściowym domem, bądź stałym miejscem zamieszkania zwierząt, np. ptaków, nietoperzy, wiewiórek oraz wielu owadów, w tym pszczół i trzmieli. Z drzewami związanych jest bardzo dużo gatunków grzybów i porostów. Każda część drzewa może dostarczać zwierzętom pożywienia. Do drzew miododajnych zaliczamy klon zwyczajny, lipę drobnolistną, czy jarzębinę.  Trudno w to uwierzyć, ale cenne dla przyrody są również stare próchniejące drzewa. Dziuple wykuwane przez dzięcioły mogą być wykorzystywane np. przez szpaki, sikory, muchołówki, kowaliki czy dudki, a nawet jeże, czy kuny leśne. Martwe drewno jest rezerwuarem materii organicznej i środowiskiem życia wielu gatunków owadów w tym pachnicy dębowej, gatunku będącego reliktem lasów pierwotnych. Niektóre z owadów, przykładowo mrówka gmachówka, są ściśle związane i żyją tylko na martwym drewnie. Zmurszałe pnie są środowiskiem życia blisko 1500 gatunków grzybów, 1300 gatunków owadów i ponad 100 gatunków kręgowców. Na próchniejącym drewnie rosną rośliny naczyniowe, glony, mchy i porosty.

 

Zieleń korzystnie oddziałuje na nasze codzienne życie w miastach pokrytych asfaltem i betonem. Drzewa wpływają na mikroklimat i regulują temperaturę. W chłodne dni osłaniają budynki łagodząc uciążliwość niskich temperatur. Natomiast, w upalne dni ochładzają i nawilżają powietrze wibrujące od nagrzanego szkła i betonu, przynosząc ulgę. Działanie chłodzące jednego dużego drzewa można porównać do wydajności pięciu przeciętnej wielkości klimatyzatorów, pracujących całą dobę. Hałas wielkich miast tłumiony jest przez bariery dźwiękochłonne jakim są kolumny drzew, czy żywopłoty, które mogą zmniejszać natężenie dźwięku nawet o 50%. Do gatunków o największych zdolnościach tłumienia dźwięku zalicza się jawor, kalinę, czy lipę szerokolistną. Przydrożne nasadzenia działają nie tylko jak ekrany pochłaniające hałas, ale również jako bariery chroniące przed wiatrem i zamieciami.

 

Drzewa pełnią usługi kulturowe i społeczne. Nie tylko pomagają nam w budowaniu relacji międzyludzkich, ale pozytywnie oddziaływają na zdrowie oraz redukcją stres i napięcie. Lasy, zabytkowe aleje, zielone skwery i parki miejskie  pełnią funkcje wypoczynkową, rekreacyjną, turystyczną oraz wychowawczo-dydaktyczną. Drzewa wpływają na estetykę przestrzeni, upiększają nasze osiedla, łącząc miasta z otaczającym krajobrazem. Piękno drzew nie tylko inspiruje poetów, pisarzy i artystów, ale również ma istotny wpływ na  ceny sprzedawanych posesji. Domy zlokalizowane wśród zieleni mają większą wartość rynkową. Badania wykazały, że otoczenie drzew i krzewów wpływa korzystnie na poprawę wizerunku firm, a konsumenci płacą więcej za towary kupowane w dzielnicach, w których rosną drzewa.

 

Drzewa kształtują krajobraz nadając jednocześnie tożsamość i unikalny charakter miejscom, na których rosną. Są dominującymi elementami  przestrzennymi, a skalę ich oddziaływania ekologicznego, klimatycznego i oczyszczającego środowisko trudno przecenić. Stare drzewa są świadectwem naszego naturalnego dziedzictwa kulturowego. Ich obecność przekłada się na wiele różnorodnych funkcji jakie pełnią w ekosystemach, a ich rola jest bezcenna, dlatego należy chronić ich naturalną przestrzeń. Sadzenie i pielęgnowanie drzew po prostu się opłaca, mimo, iż nie nadają sygnału Wi-Fi.

 

POMORSCY W WOJANOWIE!

Dobiegają końca prace w parku w Wojanowie wykonywane w ramach projektu „Rewaloryzacja Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego”. Prowadzone są one przez gminę Pruszcz Gdański. Zadanie realizowane jest w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego 2014-2020, zaś Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku jest partnerem tego projektu.

 

Park nie jest jeszcze oficjalnie otwarty, ale udostępniony został już zwiedzającym. Wszystkie osoby, które przeszły się nowo wybudowanymi ścieżkami są pod ogromnym wrażeniem – zapewnia Iwona Beszczyńska – kierownik Zespołu ds. Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej WFOŚiGW w Gdańsku.  Efekty prac doceniają szczególnie ci spacerowicze, którzy widzieli park przed rewaloryzacją: był wówczas zaśmiecony, z zarośniętymi stawami, niedostępny dla osób mających trudności z poruszaniem się lub pchających wózki. Obecnie jest to teren, pokazujący historię jego dawnych właścicieli, świetnie  nadający się do spacerów i rekreacji, ale nie stracił przy tym swoich walorów przyrodniczych. Wśród starych drzew nadal można obserwować wiele gatunków ptaków  i słuchać ich śpiewu – dodaje Iwona Beszczyńska.

 

10 maja, przy Szkole Podstawowej w Wojanowie, która położona jest tuż przy parku, odbył się „Piknik przyrodniczy”. Uczniowie wzięli udział w grze terenowej, podczas której poznali walory przyrodnicze parku. Na szkolnym boisku zostały rozstawione stoiska edukacyjne, a wśród nich nie mogło oczywiście zabraknąć stanowiska Rodziny Pomorskich. Była to pierwsza odsłona kolejnej części działań prowadzonych przez pracowników WFOŚiGW w Gdańsku w ramach kampanii „Poczuj Klimat”, także realizowanej ze środków RPO WP 2014-2020. Uczestnicy pikniku grali w wielkoformatową grę planszową na temat bioróżnorodności województwa pomorskiego, układali puzzle przedstawiające grafikę ostrzegającą o szkodliwości spalania odpadów w domowych kotłach, rozwiązywali rebusy i grali w koło fortuny oraz edukacyjne gry karciane informujące o podstawowych zasadach gospodarki odpadami.

 

Edukatorzy na stanowisku Pomorskich udzielali informacji o tym jak możemy lepiej dbać o środowisko, pomagali zrozumieć przyczyny i skutki efektu cieplarnianego, wyjaśniali dlaczego obce gatunki inwazyjne szkodzą rodzimej przyrodzie. Gabloty i plansze znajdujące się na stoisku  pomagały zapoznać się np. z kolejnymi etapami recyklingu butelek PET i produktami, które można z nich wytworzyć. Dla odwiedzających Pomorscy przygotowali również strefę relaksu – wygodne leżaki, na których można było odpocząć popijając wodę z miętą z papierowego kubka. Woda była podawana w szklanych dzbankach, bo przecież Pomorscy ograniczają zużycie plastiku!

(więcej…)