Przyszłość małych i średnich systemów ciepłowniczych

Dynamicznie zmienia się sytuacja na rynku uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Polskie ciepłownie, które w zdecydowanej większości oparte są na paliwach węglowych, muszą podjąć strategiczne decyzje. Zdecydować one mogą o przyszłości ciepłownictwa w małych i średnich miejscowościach.

 

Wysokie koszty uzyskania odpowiednich uprawnień oraz brak możliwości dofinansowania nieefektywnych energetycznie systemów stanowią poważne zagrożenia dla funkcjonowania przedsiębiorstw energetyki cieplnej. Rozwój sieci gazowej, czy coraz tańsze instalacje pomp ciepła stanowią dużą konkurencję dla sieci ciepłowniczych. O pozostaniu czy też przyłączeniu do sieci zdecyduje cena za dostarczoną energię. Ciepłownicy, ale też i firmy oraz instytucje z nimi współpracujące, zdają sobie sprawę z ryzyka ograniczenia rozwoju sieci ciepłowniczych. A to właśnie one stanowią ważny element walki z zanieczyszczeniem powietrza.

 

W siedzibie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku odbyła się konferencja Rozwój małych i średnich systemów ciepłowniczych. W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele zakładów ciepłowniczych oraz jednostek samorządowych, na terenie których takie podmioty funkcjonują.

 

Uczestnicy konferencji określili wyzwania i zagrożenia stojące przed ciepłownictwem na Pomorzu. Zaproponowali wiele nowych, jak i już sprawdzonych rozwiązań, które mogłyby poprawić stan pomorskiego ciepłownictwa. Zasugerowali kogenerację gazową lub wykorzystanie kotłów na biomasę. Zwrócili uwagę na możliwość współpracy z zewnętrznymi partnerami, działającymi w partnerstwie publiczno – prywatnym. Dobre efekty mogłoby przynieść także zaangażowanie spółek ciepłowniczych w klastry energii, w tym w produkcję energii elektrycznej.

 

Spotkanie było doskonałą okazją do dyskusji, wymiany opinii, nawiązania kontaktów. Wszystko wskazuje na to, że pomorscy ciepłownicy poradzą sobie z nadchodzącymi wyzwaniami.

 

Nagroda WFOŚiGW w Gdańsku w kategorii ochrona środowiska i edukacja ekologiczna

Początek Nowego Roku to czas na podsumowania i bilanse. Zestawienia i analizy. W minionym już roku Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku ufundował nagrodę w kategorii ochrona środowiska i edukacja ekologiczna. Wręczona ona została podczas gali Bursztynowego Mieczyka im. Macieja Płażyńskiego w Europejskim Centrum Solidarności. Laureatem została Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego. Prezes WFOŚiGW w Gdańsku Maciej Kazienko nagrodę przekazał na ręce prezes FRUG Marzeny Chojnackiej.  

 

Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego powołana została 10 lutego 1991 roku aktem notarialnym, podpisanym przez prezydenta RP Lecha Wałęsę, ordynariusza Diecezji Gdańskiej ks. bp Tadeusza Gocłowskiego, ordynariusza Diecezji Chełmińskiej ks. bp Mariana Przykuckiego, wojewodę gdańskiego Macieja Płażyńskiego i rektora Uniwersytetu Gdańskiego Zbigniewa Grzonkę.

 

Fundacja jest organizacją pozarządową, której celem jest wspieranie rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego. Propaguje jego osiągnięcia w kraju i zagranicą. Przez 27 lat działalności jej aktywność skupiała się na potrzebach uczelni i zrównoważonego rozwoju województwa pomorskiego. Wiele z realizowanych projektów dotyczyło edukacji ekologicznej i ochrony przyrody.

 

FRUG wspomaga działalność naukową i organizacyjną UG, współpracuje z pracownikami naukowymi i jednostkami organizacyjnymi uczelni. Prowadzi obsługę administracyjno-organizacyjną konferencji, projektów naukowo-badawczych i edukacyjnych.  Zarządza projektami o charakterze edukacyjnym, środowiskowym i inwestycyjnym. Przez 27 lat zorganizowanych zostało 120 krajowych i międzynarodowych konferencji, seminariów i warsztatów naukowych.

 

We współpracy z krajowymi i zagranicznymi instytucjami Fundacja podejmuje liczne działania na rzecz ochrony przyrody. Realizuje projekty zarówno dotyczące czynnej ochrony przyrody, jak i mające charakter informacyjno-edukacyjny. Prowadzi kampanie podnoszące świadomość społeczną w zakresie racjonalnego korzystania z zasobów naturalnych, ograniczenia negatywnego wpływu człowieka na środowisko oraz  zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży, popularyzując wiedzę o Morzu Bałtyckim i jego strefie przybrzeżnej. Jej działania skupione są również na ochronie zagrożonych gatunków, rewitalizacji i renaturyzacji siedlisk przyrodniczych, kierunkowaniu ruchu turystycznego na obszarach chronionych.

 

Do najważniejszych osiągnięć Fundacji w zakresie ochrony środowiska i edukacji ekologicznej należy unikatowy w skali kraju program edukacji morskiej „Błękitna Szkoła”. Realizowany jest od 2000 roku dzięki współpracy ze Stacją Morską im. Profesora Krzysztofa Skóry Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego. Tylko w ramach tego programu rocznie edukowanych jest 4 500 osób, głównie dzieci i młodzieży szkolnej.

 

Stałym elementem działalności Fundacji jest zarządzanie Stacją Morską UG. Środki pieniężne, pozyskane z opłat za wstęp do obiektu, przeznaczane są na pokrycie kosztów utrzymania fokarium, wyżywienie i leki dla fok, a także dofinansowanie projektów naukowo – badawczych.

 

W 2018 roku Fundacja realizowała osiem projektów z zakresu czynnej ochrony przyrody i edukacji ekologicznej, dofinansowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego 2014-2018 oraz ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

 

Nagroda Bursztynowego Mieczyka przyznawana jest od 1994 roku. Otrzymują ją najlepiej działające organizacje pozarządowe w obszarze polityki społecznej i ochrony środowiska z województwa pomorskiego.

 

Nagroda Bursztynowego Mieczyka była pierwszym tego typu przedsięwzięciem w skali kraju i nadal stanowi unikatowy przykład uznania dla działań organizacji pozarządowych. W 2004 roku do grona stałych organizatorów dołączył Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku, który funduje nagrodę dla organizacji działającej na rzecz ochrony środowiska i edukacji ekologicznej.

 

Działania edukacyjne i ochronne w rezerwatach Mewia Łacha i Ptasi Raj w 2018 roku

Grupa Badawcza Ptaków Wodnych KULING od kilkunastu lat organizuje i prowadzi zabiegi ochronne i działania monitoringowe oraz towarzyszące działania edukacyjne w rezerwatach „Mewia Łacha” i „Ptasi Raj” w okolicy ujść najmłodszych koryt Wisły – Śmiałej i Przekopu. Działania te prowadzone są m.in. dzięki wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

 

Tereny rezerwatów obejmują cenne dla ptaków odcinki deltowe rzeki, zasobne w pokarm i stanowiące nadal dość bezpieczne siedliska. Bogactwo unikalnej przyrody przyciąga tu jednak turystów i spacerowiczów, którzy niejednokrotnie nie przestrzegają zasad poruszania się w rezerwatach i obowiązujących prawnie zakazów. Lata doświadczeń i obserwacji ornitologów przyniosły rozwiązania, które zmniejszają presję człowieka w rezerwatach, zwłaszcza w newralgicznym (lęgowym) sezonie wiosenno – letnim. Należy do nich m.in. budowa wieży obserwacyjnej i ścieżki edukacyjnej (Mewia Łacha) kierunkującej ruch turystyczny poza najcenniejsze tereny lęgowiskowe. Nadal jednak – a może i w coraz większym stopniu, wobec rosnącej popularności tych miejsc – zachodzi tam konieczność aktywnej ochrony przyrody i szerokiej edukacji odwiedzających.

 

KULING prowadzi prace czynnej ochrony w rezerwacie „Mewia Łacha” od 2007 roku, gdy po 16 latach przerwy do rezerwatu powróciły rybitwy czubate. Aż do 2016 r. było to jedyne miejsce gnieżdżenia się tego gatunku w Polsce. Na łachach delty Wisły gniazdują rybitwy rzeczne i białoczelne, sieweczki obrożne i rzeczne, a od paru lat także – pojedynczo – ostrygojad.  Ostatnie 2 lata nie były jednakże udane dla ptaków: kolonie, również te, które do niedawna odgrodzone były pasem wód, nawiedzane są przez lądowe drapieżniki (np. lisa, norkę amerykańską, jenota) plądrujące lęgi o „delikatnej” biologii.  Lęgi rybitw czubatych i rzecznych, które w 2018 r. licznie zasiedliły najtrwalszą wyspową łachę, tzw. „Foczą Łachę”, uległy zniszczeniu przez lipcowy sztorm. W rezerwacie „Ptasi Raj” KULING pracuje od 2015 r., a od 2016 r. sieweczki obrożne wychowują w nim swoje młode. W 2018 r. do lęgów przystąpiły trzy pary tych ptaków, jedna wychowała dwa młode, jeden lęg został splądrowany, a jeden zniszczyły sztormy na początku lipca.

 

O ile czynnikom takim jak sztormy i zalania zapobiec nie można, możliwe jest zapobieganie szkodliwej presji człowieka w najcenniejszych fragmentach rezerwatów – na piaszczystych plażach i łachach. Działanie to możliwe jest tylko dzięki codziennemu, aktywnemu pilnowaniu przestrzegania obowiązujących zakazów przez ludzi, kierowaniu ich alternatywną drogą i udzielaniu informacji o sytuacji ptaków.

 

Ochrona…

 

W ramach działań ochronnych zainstalowano płot zapobiegający wchodzeniu na łachę w Mikoszewie, który skutecznie zapobiegał wchodzeniu ludzi na łachę z lęgami ptaków; monitorowano działania i ruch drapieżników, instalowano ochronne kosze na gniazdach, które umożliwiały swobodne przemieszczanie się piskląt i ich rodziców, chroniąc lęgi przed lisem czy norką amerykańską. W ramach projektu kontrolowano i oznaczano na bieżąco lęgi na plażach, a raz w miesiącu na wyspach – łachach; obrączkowano oznaczone ptaki. Podczas działań używano zakupionej kamery, fotopułapek i sprzętu optycznego. Rezerwaty zostały również odpowiednio oznakowane dzięki tablicom informacyjnym i urzędowym, a plaże i ścieżka edukacyjna zostały trzykrotnie uporządkowane podczas zbiorowych akcji sprzątania (m.in. we współpracy z Błękitnym Patrolem WWF, lokalną społecznością, Parkiem Krajobrazowym Mierzeja Wiślana). W Świbnie od początku lipca działał terenowy, ornitologiczny obóz naukowy, którego funkcjonowanie podnosiło bezpieczeństwo ptasich lęgów (wykwalifikowana załoga obozu, oprócz zapewnienia stałej obecności wolontariuszy w rezerwacie, profesjonalnie chwyta i obrączkuje migrujące ptaki siewkowe, dostarczając materiału do przyszłych badań; w 2018 r. zaobrączkowano ponad 3700 ptaków, w tym 3430 siewkowych).

 

Na terenach obu rezerwatów wymienionym działaniom towarzyszyła czynna ochrona sieweczki obrożnej w ramach projektu „Ochrona ssaków i ptaków morskich i ich siedlisk”, realizowanego przez KULING we współpracy z wolontariuszami Błękitnego Patrolu WWF. Między innymi, instalowano kosze ochronne na gniazdach, chroniące lęgi przed drapieżnikami, a w razie potrzeby ogradzano czasowo terytorium gniazd na plaży; chwytano i obrączkowano pisklęta sieweczek.

 

…i edukacja

 

Bardzo ważnym elementem działań była edukacja ekologiczna, kompensująca niektórym odwiedzającym brak możliwości przejścia przez zagrożone tereny. Trzynastu doświadczonych, zmieniających się edukatorów pracowało w sezonie wiosenno – letnim 2018 r. w trzech punktach: po wschodniej stronie Przekopu Wisły, tj. w Mikoszewie – w okolicy nasady kierownicy ujścia, na przeciwległym brzegu rzeki (w Świbnie) na platformie obserwacyjnej oraz na granicy rezerwatu „Ptasi Raj” od strony wschodniej, na wąskiej plaży Mierzei Messyńskiej. Niewłaściwe zachowania ludzi zdarzały się podczas większości dyżurów. Osoby edukujące czuwały nad częstym, nieuprawnionym wkraczaniem i zakłócaniem spokoju zwierząt, które odbywało się nie tylko na lądzie (ludzie, w tym jeźdźcy, psy) ale też z wody  (łodzie, skutery, kajaki, kite-surferzy); w razie potrzeby interweniowano. Interesujące informacje dotyczące biologii i ekologii ptaków i fok, przekazywane w naturze – „na miejscu” i przy wsparciu lornetek i lunet cieszyły się znacznym zainteresowaniem (ok. 10 000 osób). Edukatorzy przedstawiali punkt widzenia potrzeb przyrodniczych i możliwości dla harmonijnego, zrównoważonego rozwoju turystyki, jakie stwarza obecność rezerwatów i bogactwo ich bioróżnorodności. Zauważyli, że liczba entuzjastów i turystów, którzy powracają do Ptasiego Raju i Mewiej Łachy by posłuchać o przyrodzie – wzrasta.  Niektórzy z nich czynnie angażują się w aktywną pomoc przy sprzątaniu tych obszarów, chętnie też samodzielnie zgłębiają wiedzę ornitologiczną.

 

Pierwsze umowy w ramach Czystego Powietrza podpisane

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku zawarł pierwsze umowy z beneficjentami programu „Czyste Powietrze”. Podpisanych zostało 16 umów o dotację na łączną kwotę 164 557 zł. Zrealizowane zostaną zadania polegające na montażu nowego, ekologicznego źródła ciepła: kotła gazowego, kotła na biomasę, pompy ciepła. Są to pierwsze umowy w ramach programu priorytetowego, zatem przechodzimy do historii. A wszystko to w trosce o czyste powietrze naszego miasta, regionu i kraju – powiedział prezes WFOŚiGW w Gdańsku Maciej Kazienko.

 

Program „Czyste Powietrze” obejmuje działania, których celem jest ograniczenie lub wyeliminowanie emisji pyłów i innych szkodliwych substancji do atmosfery. Skierowany jest do właścicieli domów jednorodzinnych.

 

Dofinansowanie można uzyskać na wymianę starych pieców i domowych kotłów oraz termomodernizację budynków. Obejmuje ono sześć rodzajów inwestycji:

 

– wymianę starych źródeł ciepła (pieców i kotłów na paliwa stałe);

– zakup i montaż nowych źródeł ciepła;

– docieplenie przegród budynku;

– wymianę stolarki okiennej i drzwiowej;

– instalację odnawialnych źródeł energii (kolektorów słonecznych i instalacji fotowoltaicznej);

– montaż wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła.

 

Całkowity koszt programu to 103 mld zł. „Czyste Powietrze” realizowane będzie do 2029. Beneficjenci mogą starać się o dofinansowanie w formie pożyczki lub dotacji, dotacji i pożyczki. Dotacje wahają się od 30 do 90 procent kosztów kwalifikowanych inwestycji. Wysokość dopłat jest zależna od dochodu na osobę w gospodarstwie domowym.

 

1 stycznia 2019 czasowo wstrzymany został nabór wniosków o dofinansowanie w ramach „Czystego Powietrza”. Zostanie on wznowiony po aktualizacji programu priorytetowego oraz dostosowaniu systemów informatycznych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej do zmian w prawie powszechnie obowiązującym wynikających z wejścia w życie ustawy z dnia 9 listopada 2018 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2018 roku poz. 2246). Więcej informacji znajduje się tutaj

 

Szczyt Klimatyczny COP24 w Katowicach

W Katowicach rozpoczęła się 24. Sesja Konferencji Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (Conference of the Parties). Podczas organizowanych od 1992 r. tzw. szczytów klimatycznych negocjowane są działania na rzecz polityki klimatycznej. Ich celem jest przegląd realizacji postanowień Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu z 9 maja 1992 r. i negocjacje wspólnej polityki związanej z ochroną środowisk. Konwencja klimatyczna jest umową wielostronną o zasięgu globalnym, a jej celem jest ochrona klimatu i redukcja emisji gazów cieplarnianych. Określa zasady, którymi powinny kierować się strony konwencji, aby zrealizować poszczególne cele.

 

Najważniejszym zadaniem stojącym przed uczestnikami tegorocznego szczytu klimatycznego jest uzgodnienie i przyjęcie formalnych ram (tzw. mapy drogowej) realizacji Porozumienia paryskiego, sposobu uzgadniania i monitorowania postępów koniecznych dla osiągnięcia redukcji emisji gazów cieplarnianych. Podpisane 2015 r. w Paryżu, przez 195 krajów, porozumienie zakłada „utrzymanie wzrostu globalnych średnich temperatur na poziomie znacznie poniżej 2 stopni Celsjusza ponad poziom przedprzemysłowy i kontynuowanie wysiłków na rzecz ograniczenia wzrostu temperatur do 1,5 stopnia”. Redukcja emisji CO2 nie jest jedynym, proponowanym w dokumencie sposobem przeciwdziałania zmianom klimatu. Porozumienie wskazuje również na pochłanianie dwutlenku węgla i wykorzystanie go np. do poprawy jakości gleb, lasów.

 

Najnowszy stan wiedzy w zakresie postępujących zmian klimatu prezentuje opublikowany w październiku br., zamówiony podczas szczytu w Paryżu, Specjalny Raport Międzyrządowego Zespołu ds. Zmiany Klimatu ONZ (IPCC). Według dokumentu, jeśli chcemy zapobiec niebezpiecznej zmianie klimatu, to w ciągu 12 lat w skali globu powinniśmy ograniczyć emisję dwutlenku ze spalania paliw kopalnych (węgla, ropy i gazu) o połowę, a do roku 2050 do zera.

 

Konferencja w Katowicach potrwa do 14 grudnia. Polska będzie przewodniczyć negocjacjom klimatycznym do pierwszego dnia kolejnego szczytu klimatycznego w 2019 r.

 

Dowiedz się więcej:

 

Specjalny Raport Międzyrządowego Zespołu ds. Zmiany Klimatu ONZ

 

12 lat do katastrofy

 

Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu

 

Porozumienie paryskie