DOBRE PRAKTYKI W OGRODNICTWIE

 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku podpisał deklarację o stosowaniu Kodeksu dobrych praktyk w ogrodnictwie. Zasady mają ograniczyć rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków obcych.

 

Według badań, w Polsce występuje 3 500 gatunków roślin naczyniowych, z czego 30% stanowią rośliny obcego pochodzenia. Obecnie tylko niewielka część gatunków obcych jest zagrożeniem dla rodzimej przyrody. Są to tzw. obce gatunki inwazyjne, które stanowią 1,5% świata roślinnego Polski, ale jednak problem jest poważny.

 

Rośliny inwazyjne obcego pochodzenia wypierają gatunki rodzime, które przegrywają walkę o światło, wodę i miejsce do życia. Ograniczają także bazę pokarmową dla zwierząt. Odczuwalne to jest szczególnie w ekosystemach naturalnych np. zbiorowiskach nadrzecznych, lasach, łąkach, pastwiskach, a także na obszarach chronionych – w parkach narodowych i krajobrazowych, obszarach Natura 2000.

 

Gatunki inwazyjne często rozprzestrzeniają się jako uciążliwe chwasty (np. barszcz Sosnowskiego), zagrażające zdrowiu ludzi i zwierząt, powodujące alergie i poparzenia.

 

Problem związany z rozprzestrzenianiem się gatunków obcych jest na tyle istotny, że w niektórych krajach, ale także w ramach współpracy międzynarodowej podjęte zostały działania, których celem jest ograniczenie tego zjawiska. Wyniki badań wyraźnie pokazują, że jednym z głównych źródeł rozprzestrzeniania się roślin inwazyjnych obcego pochodzenia jest ogrodnictwo.

 

Rada Europy oraz Europejska i Śródziemnomorska Organizacja Ochrony Roślin opracowały Europejski Kodeks postępowania w zakresie ogrodnictwa i inwazyjnych roślin obcych, a także zaleciły opracowanie krajowych kodeksów. W Polsce również taki Kodeks powstał.

 

Kodeks dobrych praktyk w ogrodnictwie przeznaczony jest dla osób uprawiających własne ogrody, jak również zawodowo zajmujących się ogrodnictwem. Opracowany został przez grono ekspertów. Zaakceptowało go kilkadziesiąt instytucji administracji publicznej, organizacje pozarządowe, jednostki naukowe oraz stowarzyszenia branży ogrodniczej.

 

Zasady kodeksu

1. Poznaj, co dokładnie uprawiasz lub sprzedajesz;

2. Wprowadzaj prawidłowe oznakowania oferowanych do sprzedaży roślin;

3. Miej aktualną wiedzę, które obce gatunki roślin stosowanych w ogrodnictwie są inwazyjne;

4. Zrezygnuj ze sprzedaży lub z uprawy „zakazanych gatunków” oraz „uzgodnionych gatunków” obcych roślin;

5. Przekazuj klientom informacje o inwazyjnych gatunkach roślin;

6. Unikaj wprowadzania do swojego ogrodu i na tereny zieleni roślin zaliczanych do gatunków inwazyjnych;

7. Promuj stosowanie rodzimych lub nieinwazyjnych roślin obcego pochodzenia;

8. Utrzymuj rośliny obcego pochodzenia w ogrodzie, tak aby nie przedostawały się za „płot”;

9. Wyrzucaj odpady roślinne w sposób odpowiedzialny – nigdy „na dziko”.

 

Więcej informacji na temat Kodeksu dobrych praktyk w ogrodnictwie można znaleźć na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.

SŁUPIA RZEKA WIEDZY

W Słupsku otwarte zostało Centrum Edukacji Ekologicznej. Znajduje się ono w siedzibie Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych oraz Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”. Projekt powstał przy współpracy Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

 

W uroczystym otwarciu centrum uczestniczyły wojewódzkie i lokalne władze samorządowe, przedstawiciele Komisji Europejskiej, parków krajobrazowych województwa pomorskiego, organizacji zajmujących się ochroną środowiska, leśnicy, przyjaciele i znajomi. Zaangażuj mnie, to się nauczę. To hasło i cel Centrum Edukacji Ekologicznej. Chcemy odbiorców poruszyć, zaangażować i przekazać konkretną wiedzę – powiedziała Bożena Sikora – dyrektor Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych. Gratuluję realizacji tego projektu. Bardzo nam na nim zależało. Naszą misją jest edukacja. Potrzebujemy pogłębionej i rzetelnej edukacji społeczeństwa, aby zapewnić rozwój naszego regionu z poszanowaniem środowiska – powiedział marszałek województwa pomorskiego Mieczysław Struk. Z edukacją chcemy dotrzeć do dzieci i młodzieży, a możemy to osiągnąć poprzez nowoczesne technologie, których w nowym centrum nie brakuje. Ta oferta jest także skierowana do seniorów – dodał marszałek.

 

O roli i znaczeniu edukacji ekologicznej mówiła Iwona Beszczyńska – kierownik Zespołu ds. Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Wiedza z zakresu ekologii powinna być dostępna i szeroko propagowana. Powinna trafiać do jak największej liczby osób. Żyjemy w „bańce wiedzy” – wiedzy wyniesionej ze szkoły, pozyskanej z mediów lub uzyskanej od innych osób: nie zawsze aktualnej i sprawdzonej, czasami zbyt uproszczonej. Społeczeństwo musi mieć dostęp do rzetelnej wiedzy, która jest przekazywana  w dostępny i atrakcyjny sposób, to pomoże rozwiązać największe współczesne problemy – tłumaczyła Iwona Beszczyńska. Żyjemy w czasie wielkiego, szóstego wymierania gatunków na Ziemi, obserwujemy skutki globalnego ocieplenia. Jeżeli nie podejmiemy konkretnych działań, na naszych oczach wyginą np. tygrysy i żyrafy. Jeżeli nie przestaniemy wycinać lasów tropikalnych pod plantacje palmy olejowej, za 5 – 10 lat może już nie być orangutanów. Giną owady. Może wyginąć morświn zwyczajny, w całym Bałtyku jest tylko 350 – 500 osobników. Zaśmieciliśmy Ziemię. Co możemy zrobić? Ratunkiem jest dobrze realizowana edukacja ekologiczna kierowana do całego społeczeństwa: dzieci, ale też osób dorosłych – urzędników, decydentów, polityków i wyborców, która zmieni nasze postawy – wyjaśniła Iwona Beszczyńska.

 

Maria Galewska – przedstawicielka Komisji Europejskiej – złożyła podziękowania i gratulacje za realizację przedsięwzięcia. To projekt o wymiarze europejskim. Komisja Europejska pokłada w nim nadzieje. Edukacja społeczeństwa jest bardzo ważna. Polska jest jednym z największych beneficjentów środków unijnych, ale Unia Europejska to nie tylko dofinansowanie. To wspólna polityka, która ma zapewnić  zrównoważony rozwój, w tym co bardzo ważne, zachowanie bioróżnorodności.

 

Również prezydent Słupska Krystyna Danilecka – Wojewódzka wyraziła przekonanie, że Centrum będzie chętnie odwiedzane przez mieszkańców i wykorzystywane przez nauczycieli do przeprowadzania lekcji o lokalnej przyrodzie.

 

Po ekspozycji w nowym Centrum Edukacji Ekologicznej oprowadzał Marcin Miller – kierownik Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”. Wystawa umożliwia poznanie siedlisk i gatunków związanych z doliną rzeczną. Poruszamy się wzdłuż meandrującej rzeki. Podobnie jak z perspektywy kajaka, nie wiemy co nas spotka za kolejnym zakrętem – opowiadał.

 

Układ poszczególnych stanowisk, składających się na ekspozycję, sprawia, że odbiorca ma wrażenie przemieszczania się doliną rzeczną. Możemy zobaczyć dioramy przedstawiające różne siedliska oraz gatunki roślin i zwierząt związanych ze Słupią np. tarło troci, modele płazów, roślinność torfowiskową, okazy bobrów przy zgryzionych pniach. Za każdym meandrem czeka niespodzianka. Znajdują się interaktywne stanowiska edukacyjne. Ich zadaniem jest uzupełnienie wiedzy, a także poprzez zabawę zainteresowanie danym problemem. W dwóch dużych akwariach żyją ryby i raki występujące w Parku Krajobrazowym „Dolina Słupi”, w tym rak pręgowany – obcy gatunek inwazyjny zagrażający rodzimemu  rakowi szlachetnemu. Na terenie Słupska i w najbliższej okolicy nie ma tego typu obiektu, zatem nasza propozycja zapełnia lukę w tym zakresie i jest niewątpliwie atrakcją zarówno dla mieszkańców jak i turystów. Dzięki nowej placówce edukacyjnej, miasto, którego nazwa pochodzi od rzeki Słupi, jeszcze w większym stopniu wykorzystuje – zarówno te istniejące od wieków, jak i wypracowane w ostatnich dziesięcioleciach – walory i treści przyrodnicze – powiedziała Anna Kasprzak z Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”.

Centrum Edukacji Ekologicznej „Słupia – rzeka wiedzy” powstało w ramach projektu „Edukacja dla przyrody” ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego 2014 – 2020, w partnerstwie z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Poza tą inwestycją w ramach projektu, powstały także nowe siedziby Nadmorskiego i Zaborskiego Parku Krajobrazowego, a pod koniec marca tego roku otwarta zostanie rozbudowana siedziba Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej oraz Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego. Wartość całego projektu przekracza 9 milionów zł, wysokość dofinansowania ze środków WFOŚiGW w Gdańsku to 2,5 miliona zł. Dzięki tym przedsięwzięciom, parki krajobrazowe zyskały możliwości rozwoju i poszerzenia oferty edukacyjnej, która cieszy się dużym zainteresowaniem odbiorców.

ROŚLINY MIĘSOŻERNE NA UNIWERSYTECIE GDAŃSKIM

 

Na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gdańskiego otwarte zostało paludarium – szklany zbiornik przeznaczony do hodowli roślin bagiennych. Nazwa pochodzi od łacińskich słów „palus” (bagno) i „arium” (zamknięty zbiornik). Warunki w gdańskim paludarium są identyczne z tymi panującymi w górach stołowych w wenezuelskich lasach równikowych. Paludarium uroczyście otworzyli dziekan Wydziału Biologii UG prof. Włodzimierz Meissner oraz zastępca prezesa WFOŚiGW w Gdańsku Teresa Jakubowska. Budowa zbiornika dofinansowana została ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

 

 

Tepui – góry stołowe w Ameryce Południowej. To jedne z najstarszych formacji geologicznych w tej części świata, co czyni je ekologicznymi wyspami, na których występują liczne endemity – gatunki roślin lub zwierząt charakterystyczne tylko dla danego miejsca lub regionu. Mimo niewielkiej odległości od równika i wysokiego nasłonecznienia, na szczytach gór panują niskie temperatury. To także jedno z najwilgotniejszych miejsc na Ziemi. Duża ilość wody jest jednym z czynników ograniczających życie w tym środowisku, które zostało sklasyfikowane jako „deszczowa pustynia”. Bezustanne deszcze intensywnie przepłukują górskie osady i wypłukują materię organiczną oraz składniki odżywcze w niższe partie. Duża część płaskich szczytów to nagie skały, dlatego występowanie roślin w tym jałowym i niegościnnym krajobrazie ogranicza się zazwyczaj do niewielkich wąwozów i szczelin w skałach, gdzie gromadzi się trochę kwaśnego, torfowego lub piaszczystego podłoża, które umożliwia zakorzenienie się roślin – tłumaczy dr Krzysztof Banaś. W tych specyficznych warunkach i ubogich w składniki odżywcze siedliskach występuje mała różnorodność roślin, natomiast sporo jest roślin mięsożernych, a także storczyków i bromelii. Najbardziej wyjątkowe są heliamfory. Są to rośliny mięsożerne, których liście uległy przekształceniu w pionowe, rurkowate dzbanki o wysokości nawet do 50 cm. Na szczycie każdego dzbanka znajduje się specyficzny dla danego gatunku wyrostek wydzielający nektar, który służy do wabienia owadów. Ofiary są wabione także słodkim zapachem i ubarwieniem. Owad ześlizguje się do wnętrza dzbanka, gdzie tonie w wodzie. Trawieniem zajmują się żyjące tam bakterie symbiotyczne – wyjaśnia dr Krzysztof Banaś. Ze względu na niewielką dostępność siedlisk możliwych do wykorzystania, rośliny tworzą bardzo zwarte zbiorowiska, w których chronią się wzajemnie przed trudami klimatu.

 

Paludarium na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gdańskiego to unikat na skalę krajową. Wcześniej rośliny przechowywane były w szklarniach, teraz udostępnione zostały szerokiej publiczności. Zapewnione im zostały specyficzne gatunki – wysoka wilgotność podłoża i powietrza, odpowiednie oświetlenie oraz nocne spadki temperatury.

 

Paludarium pełni rolę edukacyjną. Budynek Wydziału Biologii odwiedzany jest przez tysiące osób, które chcą poszerzyć swoją wiedzę na temat otaczającego ich świata.

 

NOWOCZESNY OŚRODEK EDUKACJI EKOLOGICZNEJ W GDAŃSKU OLIWIE

Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku oraz Trójmiejski Park Krajobrazowy mają nową salę edukacyjną. Nowoczesny ośrodek edukacji ekologicznej znajduje się w Oliwie, przy ul. Polanki. Projekt zrealizowany został przy współpracy Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

 

Przestronna sala edukacyjna i ekspozycyjna, biblioteka, drewniany taras – wszystko to tworzy miejsce o wyjątkowym klimacie, sprzyjające poznawaniu tajników przyrody.

 

W uroczystym otwarciu ośrodka edukacji ekologicznej uczestniczyli przedstawiciele lokalnych i wojewódzkich władz samorządowych, parków krajobrazowych województwa pomorskiego, leśnicy, edukatorzy, znajomi i przyjaciele. Jestem pod dużym wrażeniem Centrum. Z przyjemnością mogę powiedzieć, że Fundusz przyłożył rękę do powstania tego nowego obiektu. Daje on duże możliwości w zakresie edukacji ekologicznej. Mam nadzieję, że Centrum będzie służyło mieszkańcom województwa pomorskiego. Życzę powodzenia i wielu sukcesów – powiedziała zastępca prezesa WFOŚiGW w Gdańsku Teresa Jakubowska.

 

Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku jest częścią Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych. Z edukacji ekologicznej co roku korzysta kilkanaście tysięcy osób, głównie uczniów, studentów, nauczycieli, mieszkańców województwa pomorskiego. Po wiedzę przychodzą zarówno przedszkolaki, jak i seniorzy Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Korzystają z porad, materiałów informacyjnych, uczestniczą w szkoleniach, warsztatach i wykładach. Pracownicy Centrum organizują ponadto wystawy, konkursy przyrodnicze i pikniki edukacyjne.

 

Nowa sala edukacyjna, to nowe możliwości i nowe działania. Pracownicy Centrum mogą teraz wykorzystywać nowe technologie i narzędzia multimedialne, a także prowadzić zajęcia dla większej liczby osób. Do tej pory ograniczała nas przestrzeń. Teraz po budynku niesie się dźwięk kołowrotka z makiety o równowadze w przyrodzie, ponieważ to eksponaty przyciągają uwagę dzieci i zachęcają do działania i zadawania pytań. Dzięki nowej przestrzeni możemy swobodnie ją wyeksponować. Miłośnicy ptaków mogą podziwiać je przy karmniku przez dużą szklaną powierzchnię zabezpieczoną specjalnymi kropkami, które sprawiły, że stała się widoczną dla ptaków barierą – tłumaczy Jowita Kurach, kierownik Centrum Informacji i Edukacji Ekologicznej w Gdańsku.

 

A jakie są plany?

W każdy trzeci czwartek miesiąca odbywać się będą spotkania czwartkowe. Eksperci omówią aktualne problemy przyrodnicze, związane z ekologią i ochroną środowiska. Dla młodych ludzi pracownicy Centrum przygotowali interdyscyplinarne warsztaty „Chemia w przyrodzie” ukazujące procesy chemiczne i biologiczne zachodzące w środowisku, dla najmłodszych „Owocowy miszmasz” – zajęcia pokazujące cykl życia drzewa, od nasionka po owoce. To idealny pretekst do rozmowy o roli drzew w przyrodzie i życiu człowieka. Edukacja ekologiczna cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem. Zmieniają się czasy, pojawiają się nowe problemy, a wraz z nimi nowe wyzwania, zarówno edukacyjne, jak i dydaktyczne. Jako zespół edukatorów staramy się podążać za panującymi trendami – nieustannie się dokształcamy, by być na bieżąco z wiedzą, odkryciami przyrodniczymi, nowinkami technologicznymi. Chcemy zainteresować odbiorcę, sprawić, by odkrył w sobie ciekawość świata. Mamy poczucie, że nasza praca ma sens – dodaje Jowita Kurach.

 

Nowoczesny ośrodek edukacji ekologicznej w Oliwie wybudowany został w ramach projektu „Edukacja dla przyrody” ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego 2014 – 2020, w partnerstwie z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Jego powierzchnia to 415 m2 , koszt budowy – 3 mln zł. To jedna z czterech inwestycji w ramach „Edukacji dla przyrody” realizowanego przez Pomorski Zespół Parków Krajobrazowych. We Władysławowie nowy budynek Nadmorskiego Parku Krajobrazowego powstał w miejscu garażu, w Charzykowach drewniana siedziba Zaborskiego Parku Krajobrazowego lśni nową elewacją, natomiast w Słupsku multimedialny ośrodek edukacyjny „Słupia – rzeka wiedzy” stworzony został na parterze siedziby Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”. Wartość całego projektu przekracza 9 milionów zł, wysokość dofinansowania ze środków WFOŚiGW w Gdańsku to 2,5 mln zł.

CZYSTE POWIETRZE W WALCE ZE SMOGIEM

Smog to rezultat zanieczyszczenia powietrza spowodowanego działalnością człowieka. Powstaje poprzez kumulację znacznej ilości zanieczyszczeń na danym obszarze. Zjawisko smogu występuje w specyficznych warunkach, takich jak mgła czy brak wiatru.

 

Powietrze zanieczyszczane jest głównie w wyniku spalania paliw, takich jak węgiel czy drewno w przestarzałych, niespełniających norm kotłach i piecach ogrzewających budynki mieszkalne, emisji spalin z transportu samochodowego oraz zanieczyszczeń z zakładów przemysłowych. Zanieczyszczone powietrze wpływa na nasze zdrowie i środowisko. (…) Dlatego wśród licznych działań, które podejmujemy, aby przeciwdziałać temu problemowi jest kompleksowa oferta skierowana do właścicieli domów jednorodzinnych, jaką jest program „Czyste Powietrze”. Zakłada on zarówno dofinansowanie wymiany przestarzałych źródeł ciepła na te bardziej ekologiczne, jak i ocieplenie domów. Jestem przekonany, że za dziesięć lat dzięki tym działaniom w całej Polsce będziemy oddychać czystym powietrzem – powiedział minister środowiska Henryk Kowalczyk.

 

W wielu polskich domach używane

są przestarzałe piece i kotły, w których spalane są złej jakości paliwa lub odpady. Emitują one do atmosfery niebezpieczne dla zdrowia i życia substancje w wysokich stężeniach. Piece i kotły starej generacji, które nie spełniają norm dotyczących emisji pyłu i innych szkodliwych substancji to tzw. „kopciuchy” i „truciciele”. Warto wymienić źródła ciepła na przyjazne środowisku! W ramach programu „Czyste Powietrze” udzielane jest dofinansowanie na ekologiczne źródła ogrzewania i termomodernizację budynku.

 

 

Biorąc udział w programie „Czyste Powietrze”, inwestujesz w lepsze życie!

  • Dbasz o jakość powietrza w swoim otoczeniu
  • Troszczysz się o zdrowie swoje i najbliższych
  • Chronisz środowisko naturalne
  • Oszczędzasz pieniądze

 

Wybierz „Czyste Powietrze”:

Dla zdrowia

W Polsce rocznie z powodu złego stanu powietrza umiera 45 000 osób. To średniej wielkości miasto.

Dla środowiska

Smog świadczy o zanieczyszczeniu środowiska. Toksyczne substancje mają negatywny wpływ  również na zwierzęta i rośliny.

Dla finansów

Wykorzystywanie przestarzałych nieefektywnych źródeł ciepła oraz ogrzewanie niedocieplonych budynków mieszkalnych  przynosi istotne straty finansowe. Z domowego budżetu każdego roku wydawane są na to znaczne kwoty.

 

 

Co można zrobić?  

  • Podłączyć budynek do sieci ciepłowniczej lub gazowej, zainwestować w kocioł nowej generacji i opał wysokiej jakości lub inne, nowoczesne źródło ciepła.
  • Przeprowadzić termomodernizację budynku i zlikwidować straty ciepła.
  • Stosować proekologiczne zasady racjonalnego wykorzystania energii elektrycznej i ciepła oraz prawidłowego użytkowania domów i mieszkań, a także namawiać do tego innych.
  • Zadbać o zieleń. Drzewa i krzewy produkują tlen i pochłaniają część zanieczyszczeń.
  • Edukować najbliższych. Dawać dobry przykład. Reagować na spalanie odpadów w kotłach przez sąsiadów.
  • Ograniczyć jazdę samochodem, korzystać ze środków komunikacji miejskiej, roweru. Dbać o stan techniczny pojazdu.

 

Pamiętaj! Oddychasz tym, czym palisz!

Dla zdrowia i życia ludzi szczególnie niebezpieczne są pyły zawieszone, dwutlenek azotu, benzo(a)piren. W Polsce z powodu chorób wywołanych zanieczyszczonym powietrzem rocznie umiera około 45 000 osób. Smog i niska emisja mają szkodliwy wpływ na układ nerwowy (bóle głowy, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego), układ oddechowy (rak płuc, astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc), układ krążenia(choroba niedokrwienna serca, zawał serca), układ pokarmowy (zaburzenia pracy wątroby), układ rozrodczy(zaburzenia pracy narządów wewnętrznych), układ immunologiczny (alergie).

 

Pyły zawieszone powodują m.in. opóźnienia w rozwoju intelektualnym, zaburzenia rozwoju płuc, problemy z pamięcią, uwagą i koncentracją, zachowania depresyjne. Benzo(a)piren to związek o bardzo silnym działaniu rakotwórczym. Tlenki siarki uszkadzają górne drogi oddechowe. Tlenki azotu zmniejszają zdolność krwi do przenoszenia tlenu, powodują uszkodzenie płuc i mogą być przyczyną chorób nowotworowych. Metale ciężkie (rtęć, kadm, ołów, mangan, chrom)  uszkadzają wątrobę i nerki, osłabiają mechanizmy obronne organizmu.Dioksyny – trujące związki chemiczne często są odpowiedzialne za nowotwory. Zaburzają funkcje wydzielnicze trzustki, co w konsekwencji może doprowadzić do cukrzycy.