MOKRADŁA A ZMIANY KLIMATU

2 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Obszarów Wodno-Błotnych. Organizowany jest od 22 lat w rocznicę podpisania Konwencji Ramsarskiej – międzynarodowego porozumienia o ochronie obszarów wodno-błotnych. Konwencja parafowana została w 1971 roku w irańskim mieście Ramsar nad Morzem Kaspijskim.

 

W tym roku tematem przewodnim obchodów jest ochrona mokradeł w kontekście walki ze zmianami klimatu.

 

Światowy Dzień Obszarów Wodno-Błotnych lub inaczej Dzień Mokradeł organizowany jest w prawie 100 krajach przez przyrodnicze organizacje pozarządowe i agencje rządowe. W Polsce m. in. przez parki narodowe, regionalne zarządy gospodarki wodnej, NFOŚiGW, uczelnie wyższe i organizacje pozarządowe. Odbywają się konferencje, wycieczki edukacyjne, konkursy, wykłady, warsztaty i pokazy filmów. Celem tych wszystkich działań jest podniesienie świadomości społecznej na temat ekologicznej i gospodarczej roli obszarów wodno-błotnych oraz ich ochrony i konieczności zrównoważonego użytkowania.

 

Do obszarów wodno-błotnych zalicza się błota, torfowiska, bagna, zbiorniki wodne (sztuczne i naturalne), wody morskie. Konwencja uznaje te tereny oraz gatunki fauny i flory, żyjące w tym środowisku, za światowe bogactwo, którego strata będzie niepowetowana. Wśród obszarów chronionych wpisanych na listę Ramsar w województwie pomorskim znajdują się m.in. Słowiński Park Narodowy oraz Ujście Wisły (rezerwaty Ptasi Raj i Mewia Łacha wraz z piaszczystymi łachami i otaczającym je wodami Zatoki Gdańskiej).

 

Obszary wodno–błotne należą do niewielu ekosystemów, które przetrwały do naszych czasów, zachowując elementy pierwotnej przyrody. Od istnienia mokradeł zależy los wielu rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt.

 

Obszary wodno-błotne, głównie torfowiska, magazynują olbrzymie ilości wody. W czasie powodzi chłoną wodę, zaś oddają ją w czasie suszy. Zapobiegają erozji i degradacji gleb. Mokradła są również naturalnymi filtrami, które redukują zanieczyszczenia z opadów atmosferycznych, wód powierzchniowych i podziemnych. Przyczyniają się do ograniczania efektu cieplarnianego: pochłaniają dwutlenek węgla, ograniczają powodzie, łagodzą skutki suszy i ograniczają wezbrania sztormowe i chronią wybrzeża.

 

Mokradła to ekosystemy zagrożone. W XX wieku zanikła lub została zdegradowana ponad połowa obszarów wodno- błotnych na świecie. Główną przyczyną ich niszczenia jest eksploatacyjne podejście społeczeństw do gospodarowania zasobami przyrody, niezadowalający stopień przestrzegania przepisów ochrony środowiska, ale również niski stan świadomości ekologicznej społeczeństw, które często traktują te obszary jak nieużytki.

 

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku dofinansowuje zadania zmierzające do ochrony obszarów wodno-błotnych.

 

W ramach tych działań, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku realizowała projekt polegający na remoncie zastawek w rezerwatach przyrody „Kurze Grzędy” i „Staniszewskie Błoto”. Naprawionych zostało 38 ścianek drewnianych piętrzących wodę na rowach. WFOŚiGW w Gdańsku dofinansował również  działania mające na celu renaturyzację, poprawę warunków siedliskowych lub ukierunkowanie ruchu turystycznego na terenie wielu rezerwatów, między innymi „Zaleskie Bagna”, „Łebskie Bagno”, „Czarne Bagno” „Bagna Izbickie”, „Bielawa”, „Gogolewko”.

 

Obecnie realizowany przez WFOŚiGW w Gdańsku i RDOŚ, ze środków RPO WP, projekt „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza” także skupia się na ochronie mokradeł. Rezerwat „Mechowiska Sulęczyńskie” chroni jedno z najlepiej zachowanych torfowisk alkalicznych w Polsce. Jest to miejsce o wybitnych walorach przyrodniczych, z bardzo dobrze zachowaną i zróżnicowaną szatą roślinną. Rezerwat przyrody „Bagno Stawek” również chroni torfowisko alkaliczne. Projekt zakłada wykaszanie mechowiska, usuwanie ekspansywnych gatunków drzew i krzewów. Z kolei w „Bocheńskim Błocie” działaniami ochronnymi objęte zostało torfowisko przejściowe. Zagrożeniem jest trzcina, która pogarsza warunki siedliskowe i stwarza nadmierną konkurencję dla cennych roślin torfowiskowych. Prace polegające na koszeniu trzciny i wyniesieniu biomasy prowadzone są również w rezerwacie „Słone Łąki”, który powstał w celu zachowania łąk halofilnych (słonaw). Na jego terenie znajduje się wiele cennych gatunków roślin – halofitów, występujących w zasięgu oddziaływania słonych wód morskich.

 

Od wielu lat ze środków WFOŚiGW w Gdańsku, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków realizuje  program odtwarzania słonaw nadmorskich i wilgotnych łąk w rezerwacie przyrody Beka. W jego ramach prowadzony jest ekstensywny wypas krów i koszenie. Dzięki tym działaniom udało się zahamować i ograniczyć ekspansję trzciny zarastającej rezerwat.  Obecnie projekt jest dofinansowany ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego, a w jego realizację włączyli się Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego i WFOŚiGW w Gdańsku.

POMORSCY W BYTOWIE

Rodzina Pomorskich – bohater kampanii realizowanej przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku – przyjechała do Bytowa. Na Placu Kardynała Stefana Wyszyńskiego eksponowana jest bowiem interaktywna wystawa plenerowa przygotowana w ramach „Kampanii informacyjno-edukacyjnej na rzecz zrównoważonego rozwoju Pomorza“.

 

Wystawa w prosty sposób tłumaczy trudne zjawiska przyrodnicze. Przewodnikiem po ekspozycji jest Rodzina Pomorskich.

 

Ekspozycja składa się z trzech dużych brył, na każdej zamontowane zostały interaktywne gry i zabawy. Wszystko po to, aby edukować w sposób ciekawy i niebanalny.

 

Przygody Rodziny Pomorskich – na bryłach – można oglądać w Bytowie do 18 lutego 2019 roku.

 

Wystawa to tylko jeden z elementów „Kampanii informacyjno-edukacyjnej na rzecz zrównoważonego rozwoju Pomorza“. Na stronie internetowej www.poczujklimat.pl znajduje się wiele atrakcyjnych informacji, są poradniki jak dbać o środowisko, filmy oraz gry edukacyjne. W mediach społecznościowych  – konkursy z atrakcyjnymi nagrodami.

 

Bytów to już kolejna miejscowość, do której zawitała Rodzina Pomorskich. Wcześniej wystawa eksponowana była w Gdyni, Władysławowie, Helu, Jastarni, Pucku, Wejherowie, Rumi, Lęborku i Słupsku. Pomorscy różne pomorskie miejscowości odwiedzać będą do końca 2019 roku.

Pomorscy w Słupsku

Rodzina Pomorskich – bohater kampanii realizowanej przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku – tym razem zawitała do Słupska. Na placu przed Ratuszem eksponowana jest bowiem interaktywna wystawa plenerowa przygotowana w ramach „Kampanii informacyjno-edukacyjnej na rzecz zrównoważonego rozwoju Pomorza“.

 

Wystawa w prosty sposób tłumaczy trudne zjawiska przyrodnicze: czym jest przyspieszona eutrofizacja, jaką role spełniają torfowiska, jak wygląda podwodne życie jeziora, dlaczego warto zapraszać motyle do ogrodu. Przewodnikiem po ekspozycji są właśnie Pomorscy. Ekspozycja składa się z trzech dużych brył, na każdej zamontowane zostały interaktywne gry i zabawy. Wszystko po to, aby edukować w sposób ciekawy i niebanalny.

 

Przygody Rodziny Pomorskich – tym razem na bryłach – można oglądać w Słupsku do 28 stycznia 2019 roku.Wystawa to tylko jeden z elementów „Kampanii informacyjno-edukacyjnej na rzecz zrównoważonego rozwoju Pomorza“. Na stronie internetowej www.poczujklimat.pl znajduje się wiele atrakcyjnych informacji, są poradniki jak dbać o środowisko, filmy oraz gry edukacyjne. W mediach społecznościowych  – konkursy z atrakcyjnymi nagrodami.

 

Słupsk to już kolejna miejscowość, do której zawitała Rodzina Pomorskich. Wcześniej wystawa eksponowana była w Gdyni, Władysławowie, Helu, Jastarni, Pucku, Wejherowie, Rumi i Lęborku. Pomorscy różne pomorskie miejscowości odwiedzać będą do końca 2019 roku.

 

Piecodoradcy edukują. Pilotażowa akcja w Gdyni

Zimą gwałtownie pogarsza się jakość powietrza w wielu polskich miastach. Do pracy ruszają tysiące pieców i kotłów, za pomocą których ogrzewane są budynki mieszkalne, czy małe zakłady produkcyjne. Z kominów często wydostają się gęste, różnokolorowe i dziwnie pachnące dymy. Świadczy to o tym, że do kotłów trafiło złej jakości paliwo, a nawet odpady, które nigdy nie powinny  się tam znaleźć: plastik, stare meble, opony, torby foliowe, pudełka po lekach, ubrania. Niejednokrotnie przyczyną zanieczyszczenia powietrza jest także używanie niesprawnych kotłów domowych lub stosowanie nieprawidłowej techniki palenia.

 

Wszystko zatem w rękach właściciela kotła. Jak bardzo jakość powietrza, którym oddychamy zależy od świadomości ekologicznej właścicieli domów jednorodzinnych! Prowadzone są różne akcje edukacyjne, których celem jest uświadomienie mieszkańcom jakiego paliwa powinni używać i co w kotłach absolutnie nie może się znaleźć. Ale nawet najlepsze paliwo nie gwarantuje poprawnego działania kotła, jeśli nie będzie ono w poprawny sposób spalane, a stan kotła wraz z instalacją kominową i wentylacyjną nie będzie właściwy.

 

W Gdyni trwa pilotażowy program „Piecodoradcy”. To pierwsza w Polsce akcja kompleksowego przeglądu domowych kotłowni przez specjalistów. Połączona ona jest z modernizacjami istniejących pieców i kotłów, niewymagającymi dużych nakładów pieniężnych. Akcja współfinansowana jest ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku oraz miasta Gdynia.

 

Pilotażowy program ma pokazać, że dzięki przywróceniu kotła i kotłowni do pełnej sprawności, zastosowaniu prawidłowych, czyli charakteryzujących się niską emisyjnością, technik palenia oraz taniej modernizacji, która wydatnie poprawia jakość spalania, można uniknąć większej części emisji pyłów i gazów bez kosztownej wymiany samego kotła.

 

Od września piecodoradcy wykonują przeglądy serwisowe  w domowych kotłowniach na terenie Gdyni. Do programu zgłosiło się 15 właścicieli budynków jednorodzinnych. Grupę doradców tworzy kominiarz oraz specjaliści od modernizacji i poprawnej eksploatacji kotłów. Nie ma mowy o żadnych mandatach czy karach – jest za to doradztwo, wsparcie, a wszystko dobrowolne. Darmowy przegląd kominiarski, regulacja kotła, wskazanie ewentualnych problemów w instalacji grzewczej, instrukcja na temat poprawnego palenia w danym rodzaju kotła – na to wszystko może liczyć każdy właściciel domowego kotła, którego odwiedzą piecodoradcy. Tam, gdzie to technicznie możliwe zostanie przeprowadzona modernizacja kotła polegająca na instalacji specjalnej ceramicznej płyty montowanej w palenisku, która poprawia dopalanie paliwa. Efekt widoczny gołym okiem to zawsze bezdymne spalanie zwykłego węgla czy drewna, podobnie jak w nowoczesnym kotle podajnikowym. W ślad za tym idzie też znacząco niższa emisja zanieczyszczeń oraz zauważalne oszczędności opału – tłumaczy Wojciech Treter, autor portalu CzysteOgrzewanie.pl, jeden z doradców w programie.

 

Niebagatelne znaczenie ma także edukacja w zakresie technik palenia bez dymu.  Poprawnie rozpalając w dowolnym kotle, bez żadnych jego modyfikacji, również uzyskuje się spalanie niemal bezdymne, a emisja spada co najmniej o 50%.  Jeden z uczestników programu jest palaczem od pół wieku, ale dopiero niedawno, dzięki wcześniejszej miejskiej akcji informacyjnej, dowiedział się o rozpalaniu od góry. Po pierwszej zimie jej stosowania dostrzega i bardzo sobie chwali efekty: prawie brak dymu od pierwszej zapałki, oszczędność paliwa i czasu spędzanego w kotłowni – zachwala Wojciech Treter.

 

Jakich efektów można oczekiwać po akcji? Nikt tego wcześniej nie robił w tak kompleksowy sposób. Wiemy, że poszczególne elementy programu dają dobre efekty, ale na ile się przyjmą i wejdą w nawyki ludzi, tego do końca nie wiadomo – przyznaje Wojciech Treter. Temu służy właśnie program pilotażowy, aby skonfrontować oczekiwania z prawdziwym życiem. Z doświadczenia można mieć nadzieję, że dzięki przeglądom, nauce poprawnego palenia oraz modernizacji kotłów, uczestnicy programu, choć nadal będą spalać to samo paliwo w tych samych piecach, to ich kominy trwale przestaną dymić. Efekt ten zostanie osiągnięty relatywnie niskim kosztem. I nie przymusem, ale zachętą w postaci odczuwalnej oszczędności opału – dodaje.

 

Program „Piecodoradcy” powstał przy współpracy aktywistów Gdyńskiego Alarmu Smogowego, pracowników Referatu Energetyki Urzędu Miasta Gdynia oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

 

Jednocześnie przypominamy, że właściciele budynków jednorodzinnych, którzy chcieliby wymienić kocioł na niskoemisyjny, docieplić budynek czy wymienić stolarkę, mogą skorzystać z krajowego Programu „Czyste Powietrze”. Na wyżej wymienione zadania można uzyskać od 30% do 90% dotacji! Więcej informacji znajduje się tutaj.

 

Opłaty za korzystanie ze środowiska

Przedsiębiorcy, którzy prowadzą działalność związaną – nawet w niewielkim stopniu – z ingerencją w środowisko zobowiązani są do wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Obowiązek ten dotyczy również jednostek organizacyjnych, czyli fundacji, stowarzyszeń.

 

W siedzibie WFOŚiGW w Gdańsku odbyło się na ten temat spotkanie informacyjne. W szkoleniu udział wzięli przedstawiciele firm zobowiązanych do wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. A wszelkich informacji udzielali pracownicy Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Gdańsku oraz Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Gości przywitała zastępca prezesa WFOŚiGW w Gdańsku Teresa Jakubowska. Musimy wspólnie uszczelnić system opłat za korzystanie ze środowiska dla naszego wspólnego dobra. Ważne jest, aby znaleźć możliwość efektywnego egzekwowania opłat. Konferencję tę organizujemy wspólnie z Urzędem Marszałkowskim, Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska. Zapraszam do zadawania pytań i dyskusji – zachęcała Teresa Jakubowska.

 

O tym kto jest zobowiązany do wnoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, w jaki sposób są one naliczane i o najczęściej popełnianych błędach poinformowały przedstawicielki pomorskiego Urzędu Marszałkowskiego – Karolina Wołowska i Magdalena Tarkowska. Termin wnoszenia opłat za obecny rok mija 31 marca 2019.

 

Tadeusz Styn – zastępca dyrektora Departamentu Środowiska i Rolnictwa Urzędu Marszałkowskiego przedstawił obowiązki wynikające z funkcjonowania rejestru podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami.

 

Radosław Rzepecki – zastępca Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska – przedstawił nowe zadania Inspekcji Ochrony Środowiska. Od 1 stycznia 2019 roku Inspekcja funkcjonować będzie w systemie całodobowym. W kontrolach prowadzonych przez pracowników WIOŚ wykorzystywany będzie dron. W kontrowersyjnych sprawach wspomagać będą ich biegli. O 31 osób wzrośnie liczba inspektorów i w sumie liczyć będzie 60 osób, pracujących na trzy zmiany. Środki z mandatów i kar administracyjnych przeznaczone zostaną na działania związane z ochroną środowiska. Idziemy do przodu, będzie dynamicznie – podsumował swoje wystąpienie Radosław Rzepecki.

 

Ewelina Kaatz-Drzeżdżon z WFOŚiGW w Gdańsku przedstawiła zadania, których realizacja jest możliwa dzięki opłatom za korzystanie ze środowiska. Przedsięwzięcia w ochronę środowiska są ważne, bo inwestujemy w siebie, w nasze zdrowie i przyszłość – stwierdziła. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku udziela pożyczek i dotacji, a także dopłat do oprocentowania kredytów. Dofinansowuje projekty związane ze zmianami klimatu, ochroną wód i gospodarką wodną, ochroną powietrza, gospodarką o obiegu zamkniętym, w tym gospodarką odpadami i ochroną powierzchni ziemi oraz ochroną różnorodności biologicznej. Inwestycje w ochronę środowiska nie są tak spektakularne jak budowa dróg czy mostów. Często zlokalizowane są na obrzeżach miast i wsi, ludzie szybko się do nich przyzwyczajają i szybko zapominają. A ich wartość – dla ludzi i środowiska – jest olbrzymia – tłumaczyła Ewelina Kaatz-Drzeżdżon.

 

Opłaty za korzystanie ze środowiska wnoszone są na rachunek Urzędu Marszałkowskiego. Stanowią przychody Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz dochody powiatów i gmin. Opłatom podlega wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza (np. emisja spalin samochodów, kotłów i pieców o określonej mocy), wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi, składowanie odpadów, pobór wód z ujęć własnych na potrzeby prowadzonej działalności.