Zostań w domu z WFOŚiGW w Gdańsku

Zostań w domu – to apel do każdego z nas. Nauka, kultura, rozrywka, teatr, a nawet sport przeniosły się do sieci. Propozycji jest naprawdę dużo, jest w czym wybierać. Ofertę ma także Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Zapraszamy do lektury, oglądania filmów, rozwiązywania quizów i konkursów. Tematyka to oczywiście ochrona środowiska. A teraz szczegóły.

 

Poczuj klimat z Rodziną Pomorskich

WFOŚiGW w Gdańsku przez trzy lata prowadził edukacyjno – informacyjną kampanię „Poczuj klimat”. Poruszała ona problem wpływu naszych codziennych zachowań i wyborów konsumenckich na środowisko. Bohaterowie kampanii – Rodzina Pomorskich – zmieniali swoje nawyki dotyczące korzystania z zasobów wody, surowców naturalnych i tym samym ograniczali zużycie energii, dbali o zachowanie rodzimej przyrody.

Kampania poruszała tematykę gospodarki o obiegu zamkniętym, czyli promowania takiego modelu, w którym odpady z jednych produktów są wykorzystywane jako surowce w produkcji innych, co oszczędza zasoby naturalne i energię. Przekonywała też, że warto dawać rzeczom drugie życie. Może dany przedmiot naprawić, przerobić, oddać innej osobie, a nie wyrzucać?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ważnym tematem była kwestia zakupów. Pomorscy namawiali, aby je ograniczyć do towarów, które są nam niezbędne. Zwracać uwagę z czego są wykonane produkty, które zamierzamy nabyć, jak są opakowane, skąd pochodzą i jaką przebyły drogę. Sugerowali także, aby mądrze i rozsądnie robić zakupy, czyli zawsze mieć przy sobie listę potrzebnych towarów, wybierać produkty lokalne i sezonowe.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rodzina Pomorskich przekonywała do codziennego oszczędzania energii elektrycznej i wody, wybierania roweru lub komunikacji publicznej zamiast podróży samochodem.

W ostatnim roku kampanii skupiliśmy się na ochronie bioróżnorodności. Mamy na nią ogromny wpływ. Wciąż musimy się uczyć jak ważną rolę pełnią np. torfowiska, nieuregulowane rzeki, aleje drzew, miejsca zostawione przyrodzie, gdzie człowiek nie powinien ingerować. Warto pogłębiać swoją wiedzę, dlaczego usuwać obce gatunki inwazyjne, a promować te rodzime.

 

Przygotowaliśmy szereg materiałów edukacyjnych, które poruszają właśnie wymienioną tematykę.

Zachęcamy do oglądania animacji (nie tylko dzieci!) oraz filmów. Umieszczone one zostały na kanale YouTube. https://www.youtube.com/channel/UCsSGYD1K-3MMKulMJ0VsxEQ

 

Namawiamy do zagrania w nasze gry i quizy edukacyjne. Udzielenie poprawnej odpowiedzi czasem nie jest wcale takie proste.

Podejmij ekologiczne wyzwanie https://poczujklimat.pl/gra1/

Sprawdź, czy umiesz segregować odpady https://poczujklimat.pl/gra2/

Quiz 1 – Sprawdź swoją wiedzę na temat ochrony środowiska https://poczujklimat.pl/gra3/

Quiz 2 – Sprawdź swoją wiedzę na temat ochrony środowiska https://poczujklimat.pl/gra4/

Gra – Memory na przykładzie tradycyjnych gatunków roślin ogrodowych i obcych inwazyjnych https://poczujklimat.pl/memory/

Gra – Dokarmianie dzikich ptaków https://poczujklimat.pl/dokarmianie/

 

Przygotowaliśmy także specjalny poradnik. Udzielamy w nim odpowiedzi na pytania: Czy i jak dokarmiać ptaki? Co mogę zrobić dla ochrony różnorodności biologicznej? Dlaczego warto sadzić w ogrodzie gatunki rodzime? Jak i gdzie pozbyć się nietypowych, problematycznych odpadów komunalnych. Poruszonych zostało także wiele innych, istotnych tematów. Zapraszamy do lektury!

 

Filmy o rezerwacie przyrody Beka

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków przygotowało dwa filmy edukacyjne na temat rezerwatu przyrody Beka. W jednym z nich zaprezentowano ptasi punkt widzenia na osoby odwiedzające rezerwat, w drugim wskazano, jak etycznie podglądać i fotografować dziką naturę.

Obie produkcje powstały w ramach projektu „Zrównoważona turystyka i ekstensywne rolnictwo dla rezerwatu przyrody Beka”, w ramach RPO WP 2014-2020 oraz ze środków WFOŚiGW w Gdańsku.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Rezerwat przyrody Beka zdj. Michał Barcz/archiwum WFOŚiGW w Gdańsku

 

Rezerwat przyrody Beka to jedno z najpiękniejszych i najcenniejszych przyrodniczo miejsc na polskim wybrzeżu. Leży u ujścia rzeki Redy do Zatoki Puckiej. Od 11 lat opiekuje się nim OTOP. Prowadzi czynną ochronę, dba o zachowanie specyficznych siedlisk nadmorskich oraz związanej z nimi grupy ptaków. Działania te zmierzają do tego, aby udostępnianie turystom rezerwatu odbywało się w sposób przyjazny przyrodzie.

https://www.youtube.com/watch?v=Fv3WlGpZhio&feature=youtu.be

https://www.youtube.com/watch?v=rC2lyodoVcY&feature=youtu.be

 

Z wizytą w pomorskich parkach krajobrazowych

Na stronie Pomorskiego Zespołu Parków Krajobrazowych www.pomorskieparki.pl zamieszczony został film „Trójmiejski Park Krajobrazowy, chrońmy jego ulotne piękno”. Zaś w dziale Publikacje można odnaleźć foldery i przewodniki po pomorskich parkach. A także w ramach cyklu „Dobra praktyka ogrodnika – przyrodnika” trzy publikacje: Tradycyjne ogrody przyjazne naturze i krajobrazom, Zamień nawłocie na malwy przy płocie, Owady zapylające w ogrodzie. Wirtualnie można odwiedzić dwie wystawy: Lasy – Zielony Skarb Pomorza oraz Jeziora Pomorskie Ostoją Bioróżnorodności.

Wszystkie wymienione działania dofinansowane zostały ze środków WFOŚiGW w Gdańsku.

 

Co słychać w fokarium?

Zamknięte do odwołania jest Fokarium Stacji Morskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Ale dzięki kamerom, można oglądać je na żywo http://www.fokarium.pl/fokariumnazywo.htm

 

Walka z niską emisją

Fundacja Agencja Monitoringu Regionalnego Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej przygotowała sześć spotów promujących pozytywne postawy w zakresie ograniczania niskiej emisji. Każdy z filmów porusza inne zagadnienie, a wszystkie łączy Atmoludek – symbol postaci informującej o jakości powietrza w województwie pomorskim. Filmy uświadamiają, że każdy może przyczynić się do poprawy jakości powietrza. Ich realizację dofinansował WFOŚiGW w Gdańsku. Zamieszczone zostały na naszej stronie internetowej https://wfos.gdansk.pl/dla-mediow

 

My doradzamy – Ty oszczędzasz. Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku

W Wojewódzkim Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku działa Zespół Doradców Energetycznych. To grupa profesjonalistów, która doradza w zakresie gospodarki niskoemisyjnej, efektywności energetycznej oraz odnawialnych źródeł energii.

Specjaliści wspierają w planowaniu i wdrażaniu przyjaznych środowisku inwestycji, wyszukują możliwości ich sfinansowania i pomagają aplikować o środki finansowe, szkolą i edukują.

Z porady merytorycznej korzystają osoby fizyczne, przedsiębiorcy, gminy województwa pomorskiego, wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe. Pomoc doradców energetycznych jest bezpłatna.

Na naszej stronie internetowej można przeczytać informacje na temat doradztwa energetycznego oraz obejrzeć film promocyjny https://wfos.gdansk.pl/doradcy

 

 

Światowy Dzień Wody. Rola WFOŚiGW w Gdańsku

Od 28 lat obchodzony jest Światowy Dzień Wody. Ma on przypominać, że prawie miliard osób na świecie nie ma dostępu do czystej wody pitnej. Choć Ziemię w 70% pokrywa woda, to tylko 3% stanowi woda słodka, która nadaje się do picia.

Wielu z nas przyzwyczaiło się do tych liczb. Nie robią już na nas wrażenia. A szkoda, bo brak wody zdatnej do picia to sytuacja bardzo realna …

Warto pomyśleć, co każdy z nas może zrobić. Czasem wystarczy prosta rzecz. Tak prosta, jak zakręcenie kurka w kranie.

Ale po kolei …

Światowy Dzień Wody obchodzony jest 22 marca, od 1993 roku. Propozycja jego ustanowienia padła rok wcześniej podczas konferencji Szczyt Ziemi w Brazylii. Zatwierdziło ją Zgromadzenie Ogólne ONZ. Warto wiedzieć, że w 1997 roku Komisja Helsińska ustanowiła 22 marca także Światowym Dniem Ochrony Bałtyku.

Dzień Wody ma przypominać, jak wielką rolę odgrywa woda i jak dużym zagrożeniem jest spadek jej zasobów. W bogatych krajach, ze względu na pozorną dostępność, często jest ona marnotrawiona. Natomiast jest luksusem w państwach ubogich, borykających się z biedą, zbrojnymi konfliktami i klęskami żywiołowymi. Polska posiada jedne z najuboższych w Europie zasobów wody, a jej zużycie stale rośnie. Średnio, w Europie, na jednego człowieka przypada 5 100 m3 rocznie, w Polsce – 1 700 m3.

Wody słodkie to około 3% wszystkich zasobów wód na Ziemi. Ich wielkość jest szacowana na 35 mln m3. Największe skupisko, w postaci lodowców i pokrywy śnieżnej, jest na Antarktydzie. Naukowcy szacują, że znajduje się tam około 61% wszystkich wód słodkich, a pozostałe lodowce i śniegi na  świecie gromadzą 9% wody. Woda z lodowców na Antarktydzie jest dla nas jednak niedostępna, a podczas topienia się lodowców spływa ona do oceanów. Drugim źródłem pod względem wielkości są wody podziemne, które kumulują około 29,6% zasobów. Rzeki, słodkie jeziora i płytkie wody podziemne stanowią zaledwie 0,4% objętości wszystkich wód słodkich.

Człowiek bez jedzenia jest w stanie przeżyć 2-3 tygodnie, bez wody 4-7 dni. Za 30 lat liczba ludności na świecie wzrośnie o 2 miliardy i wówczas zapotrzebowanie na wodę może być nawet o 30% wyższe! Warto zatem wciąż przypominać, że wodę trzeba szanować. I rozwijać poczucie odpowiedzialności za zachowanie zasobów wodnych.

Zmiana klimatu

W 2020 roku Dzień Wody obchodzony jest pod hasłem: Zmiana klimatu. Kryzysy związane z brakiem wody pogłębiają degradacja środowiska i zmiany klimatyczne.

Można ograniczyć występowanie powodzi, susz oraz zanieczyszczeń wód. Ważną rolę pełnią w tym tereny podmokłe, takie jak torfowiska. Gromadzą one ogromne ilości wody. Pełnią funkcję naturalnego zbiornika retencyjnego, zatrzymują również zanieczyszczenia z wód powierzchniowych, opadowych i podziemnych. Zachowanie równowagi w obiegu wody wymaga podejmowania działań związanych z ochroną i przywracaniem terenów podmokłych, tworzenia zielono – niebieskiej infrastruktury, sadzenia lasów, a także pozostawiania terenów zalewowych w dolinach rzek (służy to retencji i zasilaniu wód podziemnych).

Rola WFOŚiGW w Gdańsku w ochronie wód

Aby zrozumieć, jak wielką rolę odegrał WFOŚiGW w Gdańsku w ochronie wód naszego regionu należy się przenieść kilkadziesiąt lat wstecz. Jak wówczas wyglądały nasze plaże? Były zamknięte, obowiązywał zakaz kąpieli.  Pomorze było jednym z regionów klęski ekologicznej, woda w Zatoce Gdańskiej była skażona bakteriologicznie.

W 1993 roku powstał WFOŚiGW w Gdańsku i od razu przystąpił do „Programu ochrony wód Zatoki Gdańskiej i Zatoki Puckiej”. Ograniczony został spływ zanieczyszczeń do wód morskich, rozbudowywane i zmodernizowane zostały oczyszczalnie ścieków, systemy kanalizacji sanitarnej, stacje uzdatniania wody. Wspólny wysiłek lokalnych samorządów, władz województwa i pracowników Funduszu sprawił, że plaże znów zostały otwarte. Można było bez obaw wejść do wody. Obecnie bezpieczne kąpieliska uważamy za rzecz całkowicie naturalną, nie zawsze jednak tak było. I warto o tym pamiętać.

WFOŚiGW w Gdańsku od lat dofinansowuje inwestycje, których celem jest zmniejszenie ilości zanieczyszczeń odprowadzanych wraz ze ściekami do wód powierzchniowych, morskich oraz do ziemi, zgodnie z wymogami Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK). Zmodernizowana została przestarzała infrastruktura wodno-ściekowa: rozbudowano systemy zbiorczej kanalizacji sanitarnej, przebudowano oczyszczalnie ścieków, a także stacje uzdatniania wody w wielu pomorskich miejscowościach.

WFOŚiGW w Gdańsku zajął się także gospodarką ściekową na terenach o zabudowie rozproszonej, zlokalizowanej poza aglomeracjami wskazanymi w KPOŚK. Wybudowane tam zostały lokalne lub przydomowe oczyszczalnie ścieków.

Fundusz wspiera również działania na rzecz retencjonowania wód powierzchniowych oraz projekty, których celem jest zwiększenie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego regionu.

WFOŚiGW w Gdańsku dba również o jakość wód pomorskich jezior, ogranicza proces ich degradacji. Przykład jeden z wielu. Gmina Kartuzy otrzymała 45 milionów złotych dofinansowania ze środków NFOŚiGW na rekultywację i oczyszczenie czterech jezior. To przełomowa chwila dla kartuskiej społeczności, która czekała na to … pół wieku. Za cztery lata z plaż przy jeziorach ponownie można będzie korzystać. Swój udział w tym historycznym przedsięwzięciu ma także Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku. W 2014 roku WFOŚiGW dofinansował przygotowanie koncepcji rekultywacji jezior kartuskich, które stało się podstawą do aplikacji o środki z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Działanie 2.5 Poprawa jakości środowiska miejskiego.

O jeziora w naszym regionie troszczymy się szczególnie, jesteśmy bowiem najbardziej „jeziornym” województwem w Polsce. Na Pomorzu jest najwięcej zbiorników wodnych w Polsce. Oczek wodnych jest 18 tysięcy. Tylko na Pojezierzu Kaszubskim jest ich 8,5 tysiąca. A jezior powyżej 1 hektara powierzchni ponad tysiąc.

Duże skupisko jezior występuje w okolicach Wdzydz Kiszewskich. Znajduje się tu Wdzydzki Park Krajobrazowy. Ewenementem są tutejsze liczne naturalne wyspy na jeziorach. Mają one ogromne znaczenie jako siedliska i obszar lęgowy rzadkich i chronionych ptaków wodno-błotnych.

Wśród jezior charakterystycznych dla naszego regionu należy wyróżnić jeziora lobeliowe. Są ostoją reliktowych gatunków roślin: lobelii jeziornej, brzeżycy jednokwiatowej, poryblinów jeziornego i kolczastego. Jeziora lobeliowe to jedne z najczystszych akwenów.

Pomorze jeziorami stoi, dlatego zainteresowanie Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku od lat skierowane było i jest na ochronę i rekultywację jezior.

Oszczędzaj wodę z Pomorskimi!

Wodę warto oszczędzać każdego dnia. Nawet najprostsze działania, przynoszą efekt. Jak to zrobić? Skorzystaj z naszego poradnika 5 sposobów na oszczędzanie wody w domu. Bądź jak Rodzina Pomorskich!  Szanuj wodę!

Dla przypomnienia, Rodzina Pomorskich to bohater kampanii edukacyjnej „Poczuj klimat” realizowanej przez trzy lata przez WFOŚiGW w Gdańsku. Kampania poruszała problem wpływu naszych codziennych nawyków, zachowań i wyborów konsumenckich na środowisko.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Idealnie byłoby stosować tzw. wodę szarą, czyli wykorzystaną już wcześniej do kąpieli czy mycia naczyń, oczyszczoną i skierowaną z powrotem do instalacji. Nadaje się ona do celów sanitarnych, mycia podłóg, czy podlewania ogrodu. Na razie do tych zadań większość z nas używa wody pitnej!

Edukacja ekologiczna

WFOŚiGW w Gdańsku na szeroką skalę prowadzi edukację ekologiczną nie tylko w zakresie oszczędności wody, ale także ochrony gatunków cennych przyrodniczo i krajobrazowo.

Wspólną inicjatywą Funduszu i gminy Hel była Kampania Helski Cypel. Akcja przybrała formę dialogu społecznego z udziałem samorządów, środowisk naukowych, Lasów Państwowych, organów administracji państwowej i organizacji pozarządowych. Jej celem było wypracowanie koncepcji zagospodarowania i ochrony terenów końca półwyspu po jego demilitaryzacji. Wytyczone zostały szlaki komunikacyjne, zbudowane kładki dla pieszych i pomosty, zamontowane tablice informacyjno-edukacyjne, usunięte gatunki obce dla siedliska wydmowego.

Fundusz dofinansowywał też działalność Błękitnej Szkoły we Władysławowie, Zielonej Szkoły w Schodnie oraz Ośrodka Edukacji Ekologicznej w Szymbarku.

WFOŚiGW w Gdańsku od kilkunastu lat udziela dotacji na działalność Grupy Badawczej Ptaków Wodnych KULING. GBPW swoje zadania z zakresu czynnej ochrony przyrody oraz edukacji ekologicznej prowadzi na terenie rezerwatów Mewia Łacha i Ptasi Raj na Wyspie Sobieszewskiej. Mewia Łacha to jedyne miejsce w Polsce, gdzie gniazduje rybitwa czubata. W zagłębieniach na plaży i wydmach ptaki znajdują bezpieczne schronienie podczas lęgów i wędrówek, dlatego tak ważna jest ochrona tego miejsca przed zadeptaniem czy hałasem. I właśnie o to dbają aktywiści KULINGU.

 

Źródła:

Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

www.poczujklimat.pl

25 lat dla ludzi i środowiska. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku 1993-2018

Jeziora województwa pomorskiego

 

Posłuchaj o czystym powietrzu

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił cykl bezpłatnych audiobooków związanych z tematyką czystego powietrza. W ogólnodostępnej aplikacji mobilnej Audioteki można już posłuchać pierwszego audiobooka. Kolejne są w przygotowaniu.

 

Posłuchaj o czystym powietrzu

 

Skąd pomysł na ekobibliotekę? Korzystamy z nowych możliwości opowiadania ludziom o klimacie, czystym powietrzu i skutkach zdrowotnych trującego nas smogu – wyjaśnia prezes NFOŚiGW Piotr Woźny. Mamy nadzieję, że będziemy inspiracją dla innych instytucji czy firm. Warto docierać do ludzi na wszystkie możliwe sposoby. Interesuje nas efekt końcowy. Im więcej, częściej i głośniej będziemy mówić o ekologii, tym większa szansa na zmianę codziennych nawyków, które mają realny wpływ na to, w jakim środowisku żyjemy.

Można już odsłuchać książkę Jakuba Chełmińskiego „SMOG. Diesle, kopciuchy, kominy, czyli dlaczego w Polsce nie da się oddychać?”. Poznanie tej pozycji pozwoli odbiorcom zrewidować fakty i mity narosłe wokół smogu. Wydawnictwo odpowiada na takie pytania jak m.in.: Co bardziej truje – diesel czy benzyna? Czy wdychając zanieczyszczone powietrze, będziemy żyć rok krócej? Dlaczego wiele maseczek antysmogowych jest nieskutecznych?

W celu zainstalowania aplikacji mobilnej Audioteki na telefonie komórkowym należy wejść na stronę www.ekobiblioteka.audioteka.pl  Znajdują się tam także informacje o projekcie.

Kolejną z przygotowywanych książek w wersji audio są „Uduszeni” Beth Gardiner. To zbiór rozwiązań dotyczących smogowego problemu. Znana amerykańska dziennikarka podróżuje po świecie (była również w Polsce), rozmawia z naukowcami i przedstawia historie ludzi walczących o lepszą przyszłość.  Książka w formie drukowanej na przełomie roku trafiła za naszym pośrednictwem do posłów i senatorów, a teraz chcemy ją upowszechnić szerzej, stąd wszyscy zainteresowani będą mogli poznać – jak mówi podtytuł książki – toksyczną prawdę o powietrzu, którym oddychamy – podkreśla szef NFOŚiGW.

Następne audiobookowe odsłony przewidziano w marcu i kwietniu 2020. Każda z książek będzie dostępna bezpłatnie przez trzy miesiące, a po tym czasie wejdzie do płatnego katalogu Audioteki.

Ekobibliotekę urozmaicą podcasty na tematy związane z problematyką poruszaną w udostępnianych książkach. Można się ich spodziewać w I i II kwartale tego roku.

Cieszy nas, że taka instytucja jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej została partnerem największego w Polsce serwisu z audiobookami i słuchowiskami online. Jestem przekonany, że szukanie nowych rozwiązań na ekologiczny dialog odbije się szerokim echem wśród naszych licznych odbiorców, którzy chętnie skorzystają z bezpłatnego kontentu. Dostrzegamy ekotrendy na rynku i zainspirowani współpracą z NFOŚiGW myślimy o poszerzeniu o tę tematykę naszej audiobookowej oferty – podsumowuje prezes Audioteki Marcin Beme.

Źródło: NFOŚiGW

Zwalczanie obcych gatunków inwazyjnych. Projekty dofinansowane ze środków WFOŚiGW w Gdańsku

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku od początku swojej działalności dofinansowuje działania na rzecz poprawy stanu środowiska, zrównoważonego gospodarowania jego zasobami oraz związane z ochroną różnorodności biologicznej. Jednym z największych zagrożeń dla bioróżnorodności są gatunki obce inwazyjne. Wypierają one gatunki rodzime, zajmują ich przestrzeń do życia oraz wygrywają konkurencję o dostęp do pokarmu, światła i wody. Wśród dotowanych projektów, które mają na celu eliminację „niechcianych przybyszów” znajduje się usuwanie barszczu Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi Manden.). Barszcz Sosnowskiego to gatunek niebezpieczny dla przyrody, ale też człowieka. W gorące, słoneczne dni wytwarzane przez roślinę olejki eteryczne mogą spowodować groźne poparzenia.

 

 

9 lat temu z Gminą Kępice została zawarta pierwsza umowa dotycząca usuwania barszczu Sosnowskiego na terenie województwa pomorskiego. Zdobyte doświadczenia pokazały, że należy kontynuować podjęte działania, a przede wszystkim wypracować skuteczne metody, które pozwolą wyeliminować barszcz Sosnowskiego.

 

Fundusz nawiązał kontakt z dr. Lechem Krzysztofiakiem z Wigierskiego Parku Narodowego, który miał już doświadczenie w zwalczaniu tego gatunku. W wyniku współpracy została wypróbowana skuteczność wielu metod (w zależności od zajętej powierzchni, jej dostępności dla pracowników realizujących zadanie, zwarcia roślin oraz odległości od najbliższych zbiorników wodnych i cieków). Efektem tego była decyzja o opracowaniu studium wykonalności, które stanowiło załącznik do wniosku złożonego przez Gminę Kępice wspólnie z WFOŚiGW w Gdańsku do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020. Wniosek otrzymał dofinansowanie i po podpisaniu umowy rozpoczęto prace. Bardzo ważnym elementem realizowanego projektu są działania informacyjne i edukacyjne . Ich celem jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się tej groźnej rośliny oraz  zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom i turystom. Więcej informacji o realizowanym projekcie znajduje się tutaj.

 

 

WFOŚiGW w Gdańsku dofinansował także działania mające na celu ograniczenie występowania i dalszego rozprzestrzeniania się barszczu Sosnowskiego również na terenie gmin: Bytów, Czarne, Człuchów, Debrzno, Kartuzy, Kępice, Kobylnica, Przechlewo, Słupsk, Trąbki Wielkie.

Metody zwalczania barszczu Sosnowskiego dość szczegółowo zostały opisane w publikacji  Fundacji „Palący Problem – Heracleum”, opracowanej na zlecenie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska „Wytyczne dotyczące zwalczania barszczu Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi) i barszczu Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum) na terenie Polski”. 

Rodzaj metody zależy od wielkości populacji, siedliska, czy dostępności terenu. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że najlepsze efekty dają techniki kombinowane, polegające na połączeniu dwóch lub więcej metod, np. koszenie na zmianę ze sposobem chemicznym oraz podcinanie szyjki korzeniowej i usuwanie pojedynczych okazów. Zabieg wykonuje się poprzez punktową aplikację środka chemicznego na roślinę. Trzeba przy tym pamiętać, że zabronione jest stosowanie zabiegów chemicznych na terenach objętych ochroną przyrody, w gospodarstwach ekologicznych, jak również w pobliżu zbiorników i cieków wodnych. Koszenie nie eliminuje rośliny ze środowiska, natomiast zapobiega wytworzeniu nasion, a tym samym dalszemu rozprzestrzenianiu. Warunkiem jest jednak wielokrotne powtarzanie koszenia w trakcie sezonu wegetacyjnego, aby nie dopuścić do kwitnienia. Nasiona barszczu pozostawione w glebie zachowują zdolność do kiełkowania przez kilka lat!

Bardzo dobre efekty przynosi przecinanie szyjki korzeniowej ostrym szpadlem. Jest to zabieg rekomendowany przy pojedynczych osobnikach oraz małych płatach.

Nie tylko barszcz Sosnowskiego!

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku dofinansował także działania mające na celu ograniczenie występowania i eliminację ze środowiska innych obcych gatunków  inwazyjnych.

Beneficjentem środków przeznaczonych na zwalczanie rdestowca sachalińskiego oraz rdestowca ostrokończystego w Gdańsku była Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego. Fundacja zrealizowała również projekt na Cyplu Helskim, którego jednym z zadań było usunięcie róży pomarszczonej. Na terenie Zaborskiego Parku Krajobrazowego, przy jeziorze Charzykowskim, systematycznie usuwany jest niecierpek gruczołowaty. W nadleśnictwie Cewice prowadzone były działania mające na celu wyeliminowanie czeremchy amerykańskiej.

Gatunki inwazyjne wygrywają konkurencyjną walkę o zasoby siedliska z gatunkami rodzimymi. Dzięki takim cechom jak np. wytwarzanie dużej liczby nasion, szybki wzrost, duże rozmiary czy rozmnażanie za pomocą kłaczy, rośliny z gatunków inwazyjnych szybko zwiększają swój zasięg występowania. Z czasem potrafią opanować całe ekosystemy, co prowadzi do utraty cennych siedlisk i związanych z nimi gatunków.

 

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2011 r. w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym

 

Ochrona przyrody w rezerwatach

Dlaczego chronimy przyrodę?

Ludzie chronią przyrodę z różnych powodów. Natura jest człowiekowi niezbędna do przetrwania. Już w przeszłości chroniono niektóre gatunki ze względów ekonomicznych, np. cis pospolity. Z jego drewna wyrabiano łuki i kusze. Aby ograniczyć eksploatację cisa, za panowania Władysława Jagiełły w Statucie Warckim z 1423 r., znalazł się zapis zakazujący jego wycinania. Innym przykładem był przywilej polowania na cenną oraz nielicznie występującą zwierzynę, dającą dużo mięsa i skór, wyłącznie przez panujących. Od strony naukowej, zachowanie różnorodności gatunkowej umożliwia poznanie i zrozumienie sieci powiązań występujących w przyrodzie. Porównanie zachowanych, naturalnych siedlisk z przekształconymi przez człowieka, pozwala ocenić postępujące zmiany. Pewne elementy przyrody są chronione także przez wzgląd na ich szczególne piękno. I w końcu motyw etyczny, zgodnie z którym należy szanować wszystkie elementy przyrody, a miarą moralności człowieka jest jego podejście do natury.

Kontakt z przyrodą kojarzy się nam na ogół z przyjemnością, relaksem i poczuciem zadowolenia. Kto z nas nie lubi odpoczywać na przysłowiowym „łonie natury”?

Co więcej, bezpośrednie obcowanie z naturą jest nam wręcz niezbędne. Coraz częściej podnoszony jest pogląd, że ograniczenie, bądź utrata kontaktu z przyrodą jest przyczyną tzw. zespołu niedoboru natury. U dzieci może prowadzić do dysfunkcji rozwojowych w sferze psychosomatycznej, takich jak ADHD, zaburzenia integracji sensorycznej, nadpobudliwość, alergie, skłonność do nadwagi, a u dorosłych skutkuje problemami z koncentracją, zaburzeniami snu,  otyłością, stanami lękowymi i depresją.

 

Ochrona przyrody w Polsce

17 grudnia 1919 r., środowiska naukowe zaproponowały utworzenie w II Rzeczypospolitej Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Początkowo zespół nazwany został Tymczasową Państwową Komisją Ochrony Przyrody, która w 1925 r. została przekształcona w Państwową Radę Ochrony Przyrody.

Prawna ochrona przyrody w Polsce realizowana jest głównie w oparciu o ustawę o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 r. W jej myśl ochrona przyrody polega na zachowaniu, zrównoważonym użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów i składników przyrody.

W obowiązującej ustawie o ochronie przyrody wyróżnia się następujące formy ochrony przyrody:

– parki narodowe

– parki krajobrazowe

– rezerwaty przyrody

– obszary chronionego krajobrazu

– obszary Natura 2000

– pomniki przyrody

– stanowiska dokumentacyjne

– użytki ekologiczne

– zespoły przyrodniczo-krajobrazowe

– ochronę gatunkową roślin, zwierząt i grzybów

 

Ochrona przyrody w rezerwatach

Rezerwat przyrody chroni obszar, który wyróżnia się spośród innych wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi bądź krajobrazowymi. Rolą rezerwatu jest ochrona ważnych dla środowiska ekosystemów, siedlisk, rzadkich, zagrożonych gatunków roślin, zwierząt, grzybów, a także elementów przyrody nieożywionej. Rezerwat ustanawiany jest na mocy zarządzenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska, który zatwierdza również dla niego plan ochrony. Jest to dokument zawierający m.in. cel ochrony i działania służące zachowaniu przedmiotu ochrony. W odrębnym zarządzeniu regionalny dyrektor ochrony środowiska może udostępnić dla ruchu rezerwat przyrody, o ile nie będzie to zagrażało zwierzętom, roślinom lub innym elementom chronionych tam ekosystemów. W rezerwatach obowiązują ograniczenia i zakazy służące ochronie przyrody i są one wymienione w art. 15 ustawy o ochronie przyrody.

 

 

Jak zachowywać się w rezerwacie?

We wszystkich rezerwatach przyrody obowiązują ścisłe zakazy, określone w ustawie o ochronie przyrody. Na terenie rezerwatów przyrody zabrania się między innymi:

– poruszania się poza drogami oznakowanymi jako udostępnione dla ruchu pieszego,

– ruchu pojazdów mechanicznych,

– biwakowania, wzniecania ognia, zakłócania ciszy,

– zanieczyszczania terenu, wody i powietrza,

– zrywania, niszczenia lub uszkadzania roślin, zbioru owoców, nasion i grzybów,

– polowania, łowienia ryb, chwytania, płoszenia i zabijania zwierząt, niszczenia ich legowisk i gniazd, wybierania jaj,

– wprowadzania psów.

 

W Polsce mamy obecnie 1 501 rezerwatów o łącznej powierzchni 169,6 tys. ha, co stanowi zaledwie 0,5% powierzchni całego kraju. Przeważają rezerwaty le­śne (746) o łącznej powierzchni 68 tys. ha (40% powierzchni wszystkich rezerwatów). W województwie pomorskim znajdują się 134 rezerwaty przyrody o łącznej powierzchni 7,7 tys. ha. Stanowi to ok. 0,42% powierzchni naszego województwa. Na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gdańsku www.gdansk.rdos.gov.pl, znajduje się wykaz wszystkich rezerwatów, z informacją o udostępnieniu do zwiedzania (wraz z mapami przedstawiającymi wyznaczone szlaki), bądź jego braku.

Rezerwaty przyrody usytuowane są nie tylko na obszarach dzikich i niezamieszkanych przez człowieka, ale także na terenach miast. Dla przykładu, w Trójmieście mamy 10 rezerwatów, wśród których 8 jest udostępnionych dla ruchu pieszego: Ptasi Raj, Źródliska w Dolinie Ewy, Mewia Łacha, Dolina Strzyży (Gdańsk), Kępa Redłowska, Kacze Łęgi, Cisowa (Gdynia) oraz Zajęcze Wzgórze (Sopot). Rezerwaty Wąwóz Huzarów oraz Łęg nad Swelinią nie są udostępnione. Rezerwat przyrody Kępa Redłowska w Gdyni utworzony w 1938 r. i jest najstarszym w województwie pomorskim i jednym z najstarszych w Polsce.

 

 

Typy ochrony przyrody

Zarówno cały obszar rezerwatu jak również jego fragmenty mogą podlegać ochronie ścisłej, czynnej bądź krajobrazowej. Wszystko zależy od celu ochrony rezerwatu i stanu jego zachowania. Ochrona ścisła oznacza zaniechanie jakiejkolwiek ingerencji człowieka w stan ekosystemów, składników przyrody oraz w przebieg procesów przyrodniczych. Niektóre rzadkie gatunki roślin, zwierząt i grzybów są szczególnie wrażliwe na działalność człowieka. Ochrona czynna dopuszcza wykonywanie zabiegów ochronnych w celu utrzymania istniejących warunków, bądź przywrócenia właściwego stanu ekosystemów. Przykładem ochrony czynnej jest wypas zwierząt na murawach kserotermicznych. Są to siedliska o charakterze stepowym z charakterystyczną sucho – i ciepłolubną roślinnością. Największym zagrożeniem dla tego typu siedlisk jest ich zarastanie drzewami i roślinami powodującymi zacienienie i w konsekwencji utratę charakterystycznej ciepłolubnej flory. Wypasane w sposób kontrolowany owce i kozy działają jak „żywe kosiarki”, zgryzając siewki drzew i krzewów oraz eliminując z murawy niepożądane gatunki miękkolistne, pozostawiają gatunki o liściach szorstkich i twardych, czyli najcenniejsze gatunki murawowe. Dodatkowo, poprzez wydeptywanie raciczkami zwierzęta odsłaniają fragmenty gleby, co ułatwia kiełkowanie nasion i wzrost siewek chronionych roślin. Ochrona krajobrazowa pozwala na zachowanie cech charakterystycznych danego krajobrazu, w tym jego walorów, na które składają się wartości przyrodnicze, kulturowe, czy historyczne oraz związana z nimi m.in. rzeźba terenu czy składniki przyrody.

 

Rezerwaty przyrody objęte projektem „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza” (źródło: RDOŚ w Gdańsku)

 

 

Ochrona w rezerwatach przyrody Pomorza

Od 4 lat Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku we współpracy z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska w Gdańsku realizuje projekt „Ochrona bioróżnorodności rezerwatów przyrody Pomorza”, który jest dofinansowany ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020.

Podstawowym celem projektu jest realizacja działań ochronnych w 18 wybranych rezerwatach w zakresie:

– zachowania populacji cennych gatunków roślin – cis pospolity (Taxus baccata L.) w rezerwatach: „Choczewskie Cisy”, „Cisy nad Czerską Strugą”, „Cisy w Czarnem”; brzoza niska (Betula humilis Schrank) w rezerwacie „Mętne” oraz groszek wielkoprzylistkowy (Lathyrus pisiformis L.) w rezerwacie „Opalenie”;

– poprawy stanu zachowania muraw kserotermicznych w rezerwatach: „Biała Góra”,  „Kwidzyńskie Ostnice”, „Miłachowo”;

– poprawy stanu zachowania torfowisk i innych ekosystemów hydrogenicznych w rezerwatach: „Bagno Stawek”, „Białogóra”, „Bocheńskie Błoto”, „Dolina Kulawy”, „Mechowiska Sulęczyńskie”, „Słone Łąki”;

– ukierunkowania ruchu turystycznego w rezerwatach: „Babnica”, „Cisy w Czarnem”, „Cisy nad Czerską Strugą”, „Dolina Kulawy”, „Gałęźna Góra”, „Staniszewskie Błoto”, „Widowo”.